Sahnenin Sınırları, Tiyatronun Sınırsızlığı

Sahnenin Sınırları, Tiyatronun Sınırsızlığı

Tiyatroda ışık olmazsa olmazdır. Işık olmadan tiyatro olmaz diyemem, çünkü zifiri karanlıkta oyun izlemişliğim var. Üstelik o deneyimi asla unutamam!

Klasik anlamda tiyatro, ışık olan bir alanda, bir sahnede gerçekleşmiştir. Sahne yeri gelir merdivenler olur, yeri gelir Agora’daki herhangi bir alan, yeri gelir amfitiyatro salonu… Günümüzde ise üç duvar arasında kalan her yer tiyatro için sahnedir.

Burada alternatif alanlar da vardır. Arka fonu olan, yan girişleri bulunmayan tek bir duvarın önünde oyun oynayanlar da var; arka fon olmadan, yalnızca rampadan oluşan bir alanda oyun sergileyenler de… Çatlak Tiyatro, yıllardır oyunlarını tarlada sahneliyor.

Kısacası alan sorunu da aslında algısaldır. Geçmişte traktör kasasında oyunlar oynanır, köy köy dolaşılırdı. Devrimci tiyatro sanatçıları, ideolojilerini ve oyunlarını en ücra yerlere kadar traktör kasasında, kamyon kasasında taşıyarak oralarda sergilerdi. Bize empoze edildiği gibi, tiyatro kavramı içinde birçok unsur olmazsa olmaz değildir.

Klasik bir eseri sahneye koyan her tiyatro, kendisine bir sahne arar. Çünkü geleneksel tiyatro anlayışında oyunlar genellikle belirli bir sahne düzeni düşünülerek yazılmıştır! Elbette yönetmen isterse bu kavramı öyle bir yorumlar ki oyunu üç duvarın dışına çıkarıp yaşamın içinde de sahneleyebilir. Bu, yönetmenin tercihi ve yeteneğiyle bağlantılıdır. Oyunu seyircinin içine taşıyarak seyirciyi sadece izleyici olmaktan çıkaran yorumlar da mevcuttur.

Kısacası, bir eseri ele alıp onu ete kemiğe büründürmek, yönetmenin ve birlikte çalıştığı, kendisini yetiştirmiş, alanında usta kişilerin maharetine bağlıdır. Usta insanların yan yana gelerek muhteşem, seyirlik bir oyunu seyircisiyle buluşturması da işte böyle mümkün olur.

Son yıllarda ben üç duvarlı sahnelerde oyunlar izliyorum. Orta oyunu gibi sahneyi salonun ortasına alan mekânlar da var. Oralarda zaman zaman oyun izlemekten büyük keyif alıyorum. Ama genelde, klasikleşmiş hâliyle üç duvarlı sahneden oyun izlemeyi tercih ediyorum. Seyirci koltuklarının düzenine bağlı olarak bu mekânlar oda tiyatrosu, büyük salon ya da küçük salon olarak adlandırılıyor.

Son izlediğim oyun Martı. Anton Çehov’un eserini bu kez Nesrin Kazankaya’nın yorumuyla Pera Tiyatro’da izledim. Oyundan bahsetmeyeceğim bu sefer; daha çok yönetmenin tercihi üzerinde duracağım…

Öncelikle sahneden başlayalım: Ortada göle doğru uzanan bir iskele var. Göl, sahnenin arka tarafında… Sazlıklar var… Birkaç ağaç da gölün kenarında bulunuyor. Salonun seyirciye göre sol tarafında bir masa, karşı tarafında ise parklarda bulunan türden bir şehir mobilyası yer alıyor.

Oyun boyunca, geçişler haricinde iskele hep aydınlık kaldı… Işık, tiyatroda oyuncunun nerede olduğunu göstermek zorunda değildir ama seyircinin nereye odaklanması gerektiği, ışığın aydınlattığı alanla belirlenir. Konuşmalar karanlık veya gri alanlarda da olabilir; bu, sahnenin ışıklandırılan tarafıyla ilgilidir. Sonuçta sahnede bir silah varsa o mutlaka patlayacaktır!

Oyunlarda dikkat ettiğim unsurlardan biri oyuncuların ses tonlarıdır. Birbirinden farklı ses tonlarına sahip oyuncuların bir araya gelmesi, oyunun ses bütünlüğü açısından önemlidir. Oyunda ses akışı da çok önemlidir. Ses, oyuncunun nerede olduğunu belirtir ve o anda hangi duygusal etki içinde olduğunu yüzüne bakmadan dahi anlayabiliriz. Çünkü kızgın mı, sinirli mi, üzgün mü olduğunu sesinden anlarız. Oyuncunun mimikleri sesine göre değişim gösterir. Oyuncu seyirciden uzakta olduğu için çoğu zaman mimiklerini kaçırabiliriz ama ses, o mimiklerin gerçekleştiğini bize anlatır…

Bir tiyatro eserini izlerken olmazsa olmazlardan biri de kostümdür. Çünkü absürt bir kostümle oyuncu sahnede yer almaz; günlük kıyafetlerle Orta Çağ oyunu oynanmaz. Kostümler, zamanın göstergesidir. Bizi oyunun hangi zamanda geçtiğine dair uyarır. Kostümler, oyuncuya rahat hareket etme olanağı da vermek zorundadır. Hareket özgürlüğü ve nefes alma konusunda oyuncuya yeterli alan açılmazsa kostümün ağırlığı altında ezilen oyuncudan performans beklemenin anlamı yoktur. Bu oyunda kostümler, zamanı ve oyunun ruhunu bize dolaysız bir şekilde aktarıyor. Başarılı buldum…

Sahnenin konumu ve seyirciye bırakılan görüş alanı da önemlidir. Çünkü seyirci, o alan içinden sahnede olup biteni görecektir. Sahne değişimlerini, oyuncunun ne zaman sahneye girip çıktığını izleyecektir. Sahnenin her zaman görünmeyen noktaları bulunur. Oyuncu, kendi rolünün sahnede olmasını o noktada bekleyecektir. Kısacası, oyuncunun sürekli sahnede olmasının pek anlamı yok; elbette tek başına bir oyun oynamıyorsa!

Anton Çehov’un Martı'sı, yalnızca insanların birbirleriyle olan ilişkilerini değil, hayallerini, beklentilerini, hayal kırıklıklarını ve sanat karşısındaki duruşlarını da anlatır. Birbirine dokunan ama zaman zaman birbirini anlayamayan insanların dünyasıdır bu. Oyunun sahnesinde gördüğümüz göl, iskele ve çevresindeki doğal unsurlar da bu dünyanın bir parçası hâline geliyor. Sahnedeki atmosfer, oyunun duygusal dünyasına bizi taşıyor. Böylece dekor, yalnızca oyuncuların arkasında duran bir görüntü olmaktan çıkıp oyunun anlatımına katılıyor.

Anton Çehov, dilimizde ve sahnemizde Nesrin Kazankaya ve Şafak Eruyar’ın çalışmasıyla yeniden hayat bulmuş. Kelimelerin bir vücuda bürünerek dört boyutuyla karşımıza çıkmasında; dekor ve kostüm tasarımıyla Cemre Bulak’ın, oyunculuklarıyla Nesrin Kazankaya, Barış Yalçınsoy, Alican Öztürk / Kaan Kurtoğlu ve Meva Gökalp’in emekleri var.

Oyun beni zaman içinde bir yolculuğa çıkarırken her anı, her sahneyi, her gerilimi ve karşılıklı çatışmayı sahneden seyirciye ulaştırmayı başardı. Bu açıdan oyunu çok başarılı buldum.

İyi ki bu oyuna gitmişim. Zamanımızı güzelleştiren, ona değer katan, insanlığın birikimini sahnede izleme ayrıcalığını yaşadım. Işık, ses, kostüm, dekor ve oyunculuk bir araya geldiğinde sahnenin sınırlarının nasıl ortadan kalkabildiğini bir kez daha gördüm. Emeği geçen herkese teşekkür ederim…

 

Yazan: Anton Çehov

Çeviren-Düzenleyen-Yöneten: Nesrin Kazankaya

Dramaturgi: Şafak Eruyar

Dekor-Kostüm: Cemre Bulak

Dekor-Kostüm Uygulama: Eylül Ceren Kığılı

Reji Asistanları: Cantürk Çolak, Metin Ali Özel, Sonay Soykan

Oyuncular: Nesrin Kazankaya, Barış Yalçınsoy, Alican Öztürk / Kaan Kurtoğlu, Meva Gökalp

Aşk ile Başlayıp Nefret ile Bitirmek

Aşk ile Başlayıp Nefret ile Bitirmek

Alevi örgütlerine üye olanlar, Sünni vatandaşlardan kendilerini ayırmak için "bye bye" demek yerine sözlerini "aşk ile" diye sonlandırıyorlar. Bu bana çok komik gelmişti, hâlâ da komik geliyor. Neyin aşkı bu derken sonunda buldum: Aşk, aynı zamanda nefreti de ortaya çıkarıyormuş. Birine verilen "onursal" başkanlık unvanını bir gece toplanıp kaldırmışlar. Böylece aşkın nefret boyutunu da görmüş olduk.

Neyse, ben Alevi anne babadan gelmiş olmam nedeniyle Aleviyim. Keşke Bektaşi olsaydım; "Özüme dönüyorum, sizin yolunuz yol" diyerek ayrılma hakkımı kullanabilirdim. Ama Bektaşi değilim. Belki de bu yüzden hiçbir Bektaşi'ye karşı hoşgörüm olmamıştır. Nakşibendi tarikatı ile Bektaşileri eşit görüyorum. İbadet biçimlerinde bir semah farkı var, diğerlerinin hepsi aynı gibi geliyor bana... :)

Dinî inancı olanların, özellikle de dini kullanarak buradan rant elde edenlerin neler yaptığını, Alevi kurumları içindeki tartışmalardan bir kez daha görmüş oldum. İyi ki onların içinde değilim. Alevilerin de mağduriyetleri nedeniyle Sünni vatandaşlar kadar eşit ibadet etme hakkına sahip olmalarını savunuyorum. Ancak bu, Alevi kurumlarıyla veya herhangi bir dinî yapılanmayla duygusal ya da düşünsel bir yakınlık kurmamı gerektirmiyor. Aleviler de haklarını alsın, eşit vatandaşlık haklarından yararlansınlar. Herkes kendi inancını yaşasın; yeter ki benim yaşamıma ve özgürlüğüme müdahale etmesin.

Aslında mesele yalnızca Alevilik ya da Sünnilik de değil. Ne cemevlerinde ne camilerde ne de kiliselerde yaşamı ve toplumu ileriye taşıyacak bir potansiyel ya da böyle bir istek olduğunu düşünüyorum. Laikliğin çağdaş dünyanın vazgeçilmezi olduğuna inanıyorum. Bu nedenle devlet içindeki tüm dinî unsurların ve sembollerin sökülüp atılmasını, dinlerin kendi mecraları içinde yaşanmasını istiyorum.

Çünkü siyasetten dinciler elini çekmediği sürece toplum içindeki mezhep ve din savaşlarının, ayrımcılıkların sona ermeyeceğini düşünüyorum. Kısa süre önce yaşadığımız IŞİD, El Kaide ve benzeri örgütlerin katliamları, camileri bombalamaları ve solcu gördükleri insanların arasında canlı bomba eylemleri gerçekleştirmeleri de bu anlayışın sonuçlarıdır. Bütün bunların temelinde, dinî bir dünya düzeni kurma ve toplumu kendi yorumladıkları dinî kurallara göre biçimlendirme arzusu yatmaktadır.

İran'da, Afganistan'da, Suudi Arabistan'da ve benzeri birçok ülkede din temelli devlet yapılarını görüyoruz. Bu ülkelerin insana verdikleri değer ve doğaya gösterdikleri önem ortada. Din temelli devletlerin yönetim anlayışları, Hristiyan dünyasının Orta Çağ'da yaşadığı dönemleri hatırlatıyor.

Benim önemsediğim şey, tüm dünyada din devletlerinin sonlanması, laik toplumların güçlenmesi ve çağdaş dünyanın bir parçası hâline gelmeleridir. Çünkü dinin siyasetin ve devlet yönetiminin belirleyici unsuru olmaktan çıkmadığı bir dünyada toplumsal barışın, eşitliğin ve özgürlüğün sağlanabileceğine inanmıyorum.

İnsanların neye inanacağı kendilerini ilgilendirir. Ama nasıl yaşayacaklarına dinî kurumların karar verdiği bir dünyada özgürlükten söz edilemez.

 

Devrim Tamamlandı, Eleştiri Yasaklandı!

Devrim Tamamlandı, Eleştiri Yasaklandı!

 

Hiçbir lider eleştirilemez değildir. Her lider, yapamadıklarıyla zaten eleştiri konusudur.

10 Kasım günü bu ülkenin kurucu babası öldü. Her ülkenin kurucu babaları vardır. Umarım bir gün kurucu anaların olduğu bir ülkede yaşarız ki bu sayede "baba" demekten kurtulurum!

10 Kasım günü bu ülkenin kurucu babası öldü. Elbette bir kesim tarafından yası tutulacak ya da onun bıraktığı miras üzerine neler ekledikleri konuşulacaktır. Her ölüm yeni bir başlangıçtır...

Beğenelim ya da beğenmeyelim, bu ülke kuruldu ve bugün de yaşamaktadır.

Yaşadığımız sorunların temelinde kuruluş süreci ve o süreçte tercih edilen yollar vardır.

Her ülkede devrim yapan kim olursa olsun, başlangıçta ilerici olması, onun hep ilerici konumda kalacağı anlamına gelmez. Kısa sürede muhafazakârlaşır; çünkü gerçekleştirdiğini geriye dönüşten korumak ve var olanı muhafaza etmek dürtüsüyle hareket eder. Hangi devrim olursa olsun, ilerici yönü kısa sürede muhafazakârlaşır. Bu muhafazakâr tutum ise zamanla gericileşir.

Mustafa Kemal, devrimi diye anılan uygulamaları korumak için İstiklal Mahkemelerini ortaya çıkarmış ve bugün dahi bu mahkemeler isim değiştirerek varlığını korumuştur. Her dönemin özel yetkili, dokunulmaz savcıları olmuştur...

Mustafa Kemal devrimi hâlâ korunmaya muhtaç ki kurumlar dağılmamış, ihtiyaca uygun isimler verilerek yeniden oluşturulmuştur...

Bugün ülkemizde hâlâ tartışılmaz hukuk kuralları mevcuttur. Tartışılmaz, eleştirilmez, değiştirilmesi dahi düşünülmez olan şeylerin hepsi din kavramı içinde vardır. Bir anlamda devlet, din kurumu gibi yeniden tanımlanmış ve kutsallık verilmiştir...

Bugün ülkemizde devlet kutsaldır...

Cumhuriyet, vatandaşlık hukukunda eşitlik iddiasıyla ortak bir Türk kimliği oluştururken, farklı etnik kimliklerin kamusal alanda tanınmasını büyük ölçüde sınırlamıştır. Sonuçta Mustafa Kemal devrimi, ulus yaratma ve ulus devleti içinde sınıfsız, homojen bir vatandaşlık üzerine kurulmuştur...

Kısaca, imparatorluktan alınmış olan ve son İttihat ve Terakki Partisi ile gerçekleştirilen Osmanlı devletinin olmazsa olmaz vatandaşları eritilmiş ve Lozan Antlaşması ile onlara "azınlık" ismi verilerek Türk devleti kurulmuştur. Azınlıklar dışında yer alanların hepsi Türktür! Ülkemiz yasaları içinde Süryaniler, Kürtler, Lazlar, Arnavutlar, Çerkesler... Aslında hepsi Türktür. Ancak elbette yasalardaki eşitlik, pratikteki uygulamalarla aynı değildir.

Örneğin, Türk nüfusu içinde azınlıkların sayısı Türklerle orantılı olmak zorundadır. Çerkesler, bu rakamı henüz kuruluş sürecinde olmalarına rağmen aştıkları için sürgün edilmiştir. Bu sayede oradaki Türk nüfusu korunur kılınmıştır. Ya da başka bir deyişle, onların (Çerkeslerin) aidiyet duygularını sıcak tutarak ayaklanmaları engellenmiştir... Çerkes Ethem olayı ile bağlantılıdır.

Sonuçta, Türk devleti içinde yaşayan her vatandaş Türktür; azınlıklar hariç!

İnanç açısından olaya bakarsak, kurulan devlet seküler Batı yaşamını tercih etmiştir. Osmanlı Devleti varken başlayan kadın mücadelesi ve sol çizgide gelişen, Avrupa'daki yaşama benzer bir hayatı savunanların oluşturduğu ilerici olarak kabul edilen seküler yaşam biçimi, yeni kurulan devletin de temelini ve tercihini ortaya koymuştur. Kısaca, yeni devlet yoktan var etmemiş, var olanları geliştirmiş ve bir devlet politikası hâline getirmiştir.

Bu bağlamda Alevilik, Osmanlı Devleti'nde de yok sayılmıştır. Aleviliğin yerine şehirli yaşamı ve yeniçeriler içinde Bektaşiliği ikame etmeye çalışan anlayış, yüzyıllardır Alevilerin üzerine kurulan baskıyı değiştirmemiştir. Osmanlı Devleti hilafet kavramını kullandığı için doğal olarak hilafet anlayışı içinde diğer mezhep ve dinlere karşı hoşgörüsünün sınırları vardır. Alevileri, doğu komşularımızdaki Şii inancıyla yakınlıklarından dolayı düşmana yardım eden potansiyel düşman olarak görmüş ve Selçuklu Devleti'nden aldığı anlayışı devam ettirmiştir. Aleviler, onlar için devletin birliğini bozacak potansiyel bir tehdittir...

Bu anlayış, hilafetin kaldırılması sonrasında oluşturulan Diyanet İşleri Başkanlığı ile devam etmiş ve Alevilerin inancı yok sayılmıştır. Kısaca, yeni devletin ötekileştirdiği, görmezden geldiği inançsal kesim Alevilerdir.

Türk devleti, her ne kadar 27 Mayıs darbesine kadar kendisini ırk üzerinden tanımlamamış olsa da ırksal bir duruşa sahiptir. Kürtleri, Aleviler gibi potansiyel düşman olarak görmüş ve devletini buna göre konumlandırmıştır. Türk devletinin kuruluşundan Atatürk'ün ölümüne kadar geçen süreçte birden fazla Kürt isyanı gerçekleşmiş, bu isyanlar zor kullanılarak bastırılmış, İstiklal Mahkemelerinin kurduğu darağaçlarında Kürtler asılmış, toplama kamplarında gözaltında tutulmuşlardır.

Laiklik, devletin din karşısında tarafsız olmasıdır; dinin devlet tarafından yönetilmesi değildir.

Bize bugün sunulan laiklik, bize özgüdür. Aleviler yok sayıldığı için onların inanç özgürlüğü, Tekkeler ve Zaviyeler Kanunu gereği yasaklanmış; Alevilerin yan yana gelip inançlarını yaşamaları ise polis baskınlarıyla sonuçlanmış ve bu ibadete katılanlar cezalandırılmıştır. Kısaca, şehirlerde yaşamayan Alevilerin bulundukları köylerde dahi yan yana gelip toplanmaları izlenmiş, uzaktan yanan mum ışıkları takip edilmiştir. O mum ışıkları bir Alevi köyünde yanıyorsa "Bunlar ayin yapıyor." denilerek baskınlar düzenlenmiştir.

O meşhur nefret söylemindeki "mum söndü" ifadesi, bu polis baskınlarına karşı cemaatin mumları üflemesi üzerine ortaya çıkmıştır. Nefret söylemi bugün dahi birçok kesim içinde canlıdır ve üretilmeye devam etmektedir...

Ülkemizde Batı anlamındaki tanımı gereği laiklik hiçbir zaman olmamıştır. Sadece seküler yaşamın devamını sağlamak ve kontrol altında tutmak için izin verilen dinlerin ve mezheplerin idari merkezinin devlet mekanizması içinde yer almasını sağlayan Diyanet İşleri Başkanlığı eliyle, kaldırılan hilafet kurumu varlığını korumuştur. Bugün dahi birçok fetva bu kurum tarafından verilmeye devam etmektedir.

Elbette her devrim başlangıçta ilerici özellikler gösterir. Ancak burjuva devrimleri, ileri tarafları kadar miras aldıkları devletin kurumlarını da beraberinde taşır. Yani muhafazakâr yönlerini de arzuladıkları hedefin içinde barındırırlar. Her devrim, kısa bir süre sonra devrimi yaptığını ve tamamladığını düşündüğü an muhafazakâr bir yapıya dönüşür ve gericileşir.

Çok partili yaşama geçişimiz, bir anlamda devrimin tamamlandığının ilanıdır. CHP içinden çıkan Demokrat Parti'nin iktidarı, aslında devrimin hedeflerine uygun, başlangıçta ilerici bir adımdır. Kısa süre içinde CHP'nin muhalefetine karşın kendisini güç zehirlenmesi içinde bulacak ve devletin kuruluşunda görünmez olarak algılanan Kürtlerle sıcak ilişkiye girecektir. Amerikan çıkarlarına uygun olmayan Sovyetler Birliği ile yeni anlaşmalara doğru adım atması, 27 Mayıs darbesinin zeminini oluşturacaktır.

27 Mayıs darbesi, Türkiye'nin iç siyasal ve askerî dengelerinin yanı sıra Soğuk Savaş'ın uluslararası güç ilişkilerinden bağımsız değerlendirilemez. Darbenin ardından kurulan yeni rejimin NATO ve ABD ile ilişkilerini koruması, Türkiye'deki askerî vesayet düzeninin Batı ittifakıyla uyumunu sürdürdüğünü göstermektedir. Kısaca, 27 Mayıs darbesi Amerikan çıkarlarını korumak için atılmış büyük bir adımdır. Devletin bekasından daha çok Amerikan çıkarları, darbenin yönünü ve zamanını belirlemiş; 27 Mayıs darbesi Türk milleti kavramını yasal bir statüye kavuşturmuştur. Kısaca darbe, aynı zamanda ulus devletin artık oturduğunun ilanıdır. Darbe sonrası tüm mahkeme kararları Türk milleti adına verilir olmuştur...

Her devlet kendi kurucu babasını anabilir, ona saygı duyabilir. Ancak bir lideri anmak başka, onun kurduğu düzeni tartışılmaz kabul etmek başkadır. Bir devrimin tarihsel önemini teslim etmek, onun bütün uygulamalarını ve mirasını kutsallaştırmayı gerektirmez. Çünkü hiçbir devrim, insanlığın ilerleme arayışının son noktası değildir.

Çürümenin Kurumsallaşması ve Fonlanması

Çürümenin Kurumsallaşması ve Fonlanması

 

İktidar kirli ise, muhalefet de en az onun kadar kirlidir...

Şimdi bu yargıya nereden kapıldığımı kendime sormaya başladım.

Ülkemizde en uzun süre iktidarda kalan bir lider söz konusu. Diyorlar ki güç zehirlenmesine kapılmış. Ama hâlâ ayakta ve yürüyor! Demek ki zehirlenme olsa ya ilk yardıma gidecek ya da morga... Ama her ikisine de gitmeyen birilerine göre biz bir güç zehirlenmesi yaşıyoruz!

İktidar, birçok krizi muhalefetin sayesinde yağdan kıl çeker gibi atlattı. Çok zorlanması gereken yerlerde beka girdi, ülkenin çıkarları girdi, tehditler, gözaltılar, kayyumlar girdi ve o kriz eşiği bir şekilde aşıldı. Ancak sistem sürekli kriz ürettiği için her yeni kriz, muhalefetin onayıyla, dolaylı ya da doğrudan desteğiyle atlatıldı. İktidar hiç değişmediği gibi krizlerin içerikleri değişse de biz bir türlü krizden çıkamadık.

En sonunda fon krizine geldik. Çünkü ötelenen, halının altına süpürülen, boğazın sularına bırakılan krizler bir yerde toplanacak ve patlayacaktır. Ülkemizde çöp patlar ama krizlerden dolayı toplumsal patlama asla olmaz. Gezi bunun istisnasıdır ve bir daha benzerinin oluşmayacağını düşünenlerdenim.

Sonuçta Gezi Direnişi'nden elimizde kalan tek slogan, "Bu daha başlangıç, mücadeleye devam!" oldu. Hatta her iş cinayetinden sonra birkaç siyasi grup bu sloganı çok sevmiş olmalı ki atmaya devam ediyor. Sonuçta her yıl geleneksel buluşmalarda bir araya geliyor ve hep bir ağızdan slogan atıyoruz. Ancak başlangıçtan gelişmeye bir türlü geçemiyoruz.

İktidar ise sonucunu, yıllardır cezaevinde haksız yere tuttuğu rehineler üzerinden ilan etmiş durumda. Rehine diyorum; çünkü bizde yerel hukukun üzerinde uluslararası hukuk olmasına rağmen uluslararası mahkemelerin aldığı kararlar uygulanmadığında mahkûm rehineye dönüşüyor! Bir gün hukuk hatırlanırsa mahkûmların aslında hükümlü olmadıkları anlaşılacak, kendilerinden özür dilenecek ve tazminatlar ödenecek. Gelen iktidar düşünsün tazminatları!

Kısacası yaratılan krizlerin bir bölümü, eğer bir gün doğal nedenlerle lider değişirse, gelen iktidara bırakılmış durumda.

İktidar ilk defa fon krizinde kendi içinden birilerini tanrılara kurban sundu. Her sunulan kurban sunaklarda yerini aldı. Mahkemeye çıkmayan ve mallarına el konulanların varlıklarından elde edilenler, fon krizinin gerektirdiği maddi kaynak için bir ölçüde kaynak yaratmış oldu. Gerçi bu miktar açığın çok küçük bir bölümünü karşılıyor ama enflasyon o açığı kısa sürede kapatacaktır! Bugün çok olan rakamlar yarın çok cüzi olacaktır. Rakamlar yalan söyler ama bazen de gerçekleri fısıldar.

İktidar kriz içinde olur da muhalefet olmaz mı? Sonuçta muhalefetin krizi hep iktidarın işine gelir. Muhalefet birliği yerine parçalı muhalefet tercih edildiği ve hiçbir zaman gerekli sayıya ulaşılamadığı için iktidar hep iktidar kalır. Muhalefettekiler de bir gün birlik hayalinin kendi çatıları altında gerçekleşeceğini düşünür durur.

Ortalık krizden dolayı siyasi sınırların belirsizleştiği bir yere dönüşünce, iktidarın bu alışkanlığından faydalananlar da olacaktır. Her küçük ya da büyük cemaat, kendi iç işlerinde yaşadığı krizleri iktidara bakarak, ondan ders alarak çözmeye çalışıyor. Sonuçta ortada bir başarı öyküsü var!

Ülkemizin tarihinde her muhalefet, kendisine verilen rolleri inanarak ya da inanmayarak oynamıştır.

Ülkemizin kuruluşundan bugüne kadar düşman ve öteki ilan edilenler her zaman muhalefetin etrafında yer almıştır. İktidar onlara ancak özel izinler eşliğinde ve dar alanlarda verilmiştir. Boylarını aşan bir durum olduğunda, o aşan boyların ayakları kırılır!

Kürtler, Aleviler, azınlıklar ve yeni Osmanlıcılık hayali görenler... Kısacası iktidarın koltuğunda gözü olanların hepsi muhalefet olarak görülmüş ve nefret söylemlerine maruz bırakılmıştır.

Yeni Osmanlıcılık rüyasını görenler, 12 Eylül ile kendilerine verilen meşruiyet alanı üzerinden iktidar yoluna çıkmış ve ülke tarihinin en uzun süre iktidarda kalan liderini yaratmıştır. Kısacası muhalefet içinde yer alan biri çıkmış ve devletin belirlediği sınırlar içinde kendisine ait bir yaşam alanı oluşturmuştur.

O alanı yaratan ise Kemalist düşüncede olduğunu iddia eden, sözde laiklik yanlısı, gerçekte ise seküler yaşamı benimsemiş kesimler eliyle iktidar koltuğuna taşınmış ve orada uzun süre kalmasını sağlayacak politikaları benimsemiştir. Üstlerine yönelik birçok operasyon yapılmasına rağmen mağduriyet edebiyatı içinde her zaman kurucu olduklarını söylemişlerdir.

Kurucular, yeni kurulan ve küreselleşme yolunda ilerleyen ılımlı İslam modelinin kurucularıyla kendilerini hep eşit görmüşlerdir. Ancak pratik, bu eşitliğin sözde olduğunu göstermektedir.

Kürtler ve Aleviler muhalefetteki yerlerini korumaktadır.

Sol, ortadan silindiği için onu ciddiye alanlar yalnızca polis operasyonuna ihtiyaç duyulduğunda savcılardır. Her zaman bir fail bulunması gereklidir. Solcular, en iyi failler listesinde en başta yer alır ama genellikle fail olarak gösterildikleri olaylarla hiçbir ilgileri yoktur. Polis dosyası kapansın diye suç onlara atılır ve suçsuzluklarını ispat etmeleri beklenir.

İktidar, Kürtleri bir şekilde elinde tutmasını biliyor. Çünkü onların aradığı tek muhatap iktidar ve onun lideridir. O isterse onlara hak verecektir; bedeli ağır olmasına rağmen... Kürtler, "Hiç yoktan iyidir," demektedir ve göreceli bir özgürlük alanı oluşmuştur.

Aleviler ise artık düşman kategorisinden çıkarılmış, ülkenin temeli olarak tanımlanan Türk kimliğinin içine alınmıştır. Bugün ülke sathında ve dünyada örgütlenmiş bütün cemevleri, Türk Alevi geleneğini merkezine almış ve buna göre örgütlenerek cemler düzenlemektedir.

Sonuçta devletin temelinde artık Aleviler de vardır. Kürtlerle Aleviler arasına bir duvar örülüyor. Çünkü Kürt Aleviler arasında da kendilerinin aslında Türk olduğunu iddia edenler var ve cemlerini Bektaşiler gibi Türkçe yapıyorlar.

Aleviler kurumsallaşmıştır.

Kurumsallaşan her yapının içine para meselesi girer. Paranın olduğu yerde, bugün iktidarın yaşadığı fon sorunu gibi krizler de vardır. Sonuçta her aidat, kendisine ait bir ekonomi çarkı oluşturur.

Liderler ve etraflarında yer alanlar, oluşan bu ekonomiden kendi lehlerine uygulamalar geliştirir. Sonuçta emek harcamadan birden zengin olan siyasetçiler ortaya çıkar. Kurumsal yapılarda emeğiyle geçinenler ve onların üzerinden geçinenler her zaman var olmuştur.

Her kurum içinde projeler yapılır.

Her proje için ayrılan paradan tırtıklamalar yapılması olağan hâle gelir. Projeye para veren bunun farkındadır ama görmezden gelir. Çünkü proje üretimi aslında o kurumu kendisine bağlar. Yeni projeler alabilmek için artık hedeften çıkmış bir soygun düzeni kurulur.

Kısacası etik olanın yerini, tırtıklamayı ve bunu ahlaki açıdan sorun olmaktan çıkarmayı normalleştiren bir anlayış alır.

Toplumda ahlakı, yani etiği ortadan kaldırırsan çürüme kaçınılmazdır. Bazı çürümeler uzun sürer, bazılarında ise çürüme eline yüzüne bulaşır ve hızla ilerler.

Aleviler içindeki çürüme çok hızlı oldu.

Madımak belgesel projesinin bütçesi ne kadar saydam? Hesap verilebilirlik söz konusu mu?

"Asrın felaketi" olarak tanımlanan deprem sonrasında toplanan paraların durumu, Madımak projesi kadar saydam mıdır?

Alevi dersleri adı altında yürütülen çalışmaların, Alevi Ansiklopedisi gibi tartışmalı işlerin etrafında dönen paralar konusunda saydam bir bütçe oluşturulmuş mudur?

Kime göre, nasıl yazıldığı net olmayan; tamamıyla hurafeler üzerinden, kendisine göre bir Alevi tanımı yapılan uygulamalarla Alevilik biçimlendirilmiş ve Türk Aleviliği gerçekten bütün Alevileri temsil ediyormuş gibi bir algı oluşturulmuştur.

Her proje para demektir.

Her projede tırtıklanma olağandır.

İktidar, kendisine benzeyen muhalefetler yarattığı için eli hep güçlüdür. Sonuçta eli temiz olan yoktur...

Asrın Felaketinden Asrın Cukkasına!

Asrın Felaketinden Asrın Cukkasına!

Alevilerin içinde birdenbire bir fırtına kopmuş, ki hiç sormayın!

Alevi deyince homojen bir yapı olduğunu filan düşünmeyin. Her Alevi örgütü, Alevilerin gerçek temsilcisi ve diğerlerinin abisi olduğunu kabul ediyor. Tüm Alevi etkinliklerinde konuşmak, görünmek onlar için çok önemli. Çünkü çok görünürsen çok şeyi saklarsın!

Hani bir zamanlar “asrın felaketi” adı verilen bir deprem olmuştu… Alevilerin de yoğun olarak yaşadığı yerler yerle bir oldu. Müteahhitlerin hırsızlıklarını ortaya çıkaran bu deprem, aslında asrın hırsızlığının da gün yüzüne çıkmasına sebep oldu. Deprem, sadece o binaları inşa edenleri değil, o kaçak ve uyduruk binalara izin verenleri de teşhir etmişti.

Ama en ilginci daha sonra ortaya çıkacaktı. Asrın felaketinin ardından oluşan yardım atmosferinde, yardım etmek isteyenlerin paralarına ve mallarına el koyanlar, karaborsada satış yapanlar, yardım diye toplanan paraları nakde çevirip kumar salonlarında tüketenler olduğuna şahitlik ettik. Hepsi gözümüzün önünde yaşandı ama biz her seferinde şaşırdık!

Neyse, bu şaşırma olayı bu kez Alevi örgütlerinin içinde de yaşanmaya başladı. Öyle iddialar var ki o iddialar doğruysa felaket!

İddiaya göre meğer Avrupa'da deprem için toplanan paraları birileri cukkalamış! Elbette sorular da arka arkaya gelmeye başladı: Onlar da mı kumar salonlarında tükettiler, yoksa kişisel yatırımlarına mı aktardılar? Yandaş müteahhitlere para kaptırıp konteyner kentlerde bir konteyner mi aldılar? Yeniden inşa edilen yerlerde binalar eskisini aratacak kadar çürük yapılırken arada oluşan parayı ceplerine mi attılar?

Elbette bu cebe atma işleri tek başına olmaz; bunlar organize işlerdir. Suçlular suçluları kollar, bu suçu teşhir etmek isteyenlere karşı nefret söylemi geliştirir, fırsatını bulduklarında da tekmeyi atarlar.

Şimdi öyle garip bir süreç yaşanıyor ki… Durduk yere bir duyuru yayımlandı. “Hayırdır, neden bugün, bu zamanda yayımlandı?” diye sormadan edemedim… Sözde “onursal başkanlık” makamı kaldırılmış. Peki, bu onursal makamın hukuki bir karşılığı mı vardı da kaldırıldı?

Neyse, o onların işi. Ben dedikoduları severim! Bakalım parayı cukkalayanlar kimlerle ortak olmuş, o paralar nereye gitmiş?

Hangi kumarhanede tüketilmiş?

Gerçekten yandaşlar, candaşlar için mi kullanılmış?

Yoksa ileride milletvekilliği için para gerekli diye kasada mı tutuluyor?

Bir deprem oldu, meğer ne kadar çok pislik varmış; hepsi ortaya saçıldı. En garibi de deprem sonrasında hani “can suyu” olacak, yaraya merhem olacak denilen yardımlar… Ne yaraya merhem olmuşlar ne de can suyu verebilmişler. Kabile, tarikat, cemaat ve mafyavari ilişkiler üzerinden paralar paylaşılmış.

Kim o parayı alıp cukkalamış? Teşhir edilmeli!

Hatta Aleviler, bu kişilere karşı öyle bir tavır almalı ki Aleviliğin özüne uygun bir karar vermeli. Hani Aleviler mahkemelere gitmeden, kendi içlerinde sorunlarını çözerlerdi. Bakıyorum da onursal başkanlık makamı kalkınca sorunlar çözülmüş mü?

Sorular hâlâ yerli yerinde duruyor. Ama bu makamın kaldırılması, gizli tutulan bir şeyin teşhir edilmesine vesile olmuş.

Her kötü işte bir hayır vardır!

Bakalım Aleviler, kendi içlerinde bir “temiz eller operasyonu” yapabilecek mi, yoksa güçlü olan her zaman makamını koruyup yaşananların üzerini mi örtecek?

 

Bir Zamanlar Devrim İstiyorduk, Şimdi Anıyoruz

Bir Zamanlar Devrim İstiyorduk, Şimdi Anıyoruz

“Devrimcilik, insanın insanlığa sahip çıkmasıdır.”

Bu sözü ifade eden kişinin ölüm yıldönümü yaklaşıyormuş...

Nasuhçular olarak bilinen hareketin, yeni çıkan siyasi bir derginin adı altında eriyip görünmez hâle gelmesi; ete kemiğe bürünmesi ve kitleselleşmesiyle birlikte, kısacası aslında siyasi bir hareketin doğmasıyla da ilgiliydi. Çünkü siyasi hareket, kişisel olanın ve bireyin öne çıkmasının zamanla sönümlenmesidir. Hareketin tarihine baktığımızda, her ne kadar Nasuh Mitap ismi öne çıkmış olsa da aslında o hep ikinci adam konumunda oldu ve sustu. Susmasının en büyük nedeni belki de bir numaralı yoldaşını savunmak, hareketi daha görünür ve tartışmalardan uzak kılmaktı.

12 Eylül yenilgisiyle birlikte, belki de bir daha lider konumuna gelemeyeceğini düşünerek kenara çekildi. Ancak bu kenara çekiliş tam anlamıyla bir vazgeçiş değildi. Denemeler yaptı, İzmir Çiğli'deki belediye seçimleri için çalıştı, üretti. Fakat yenilginin ağırlığını üzerinden atamadığı ve siyaset yapacak yeni bir atmosfer oluşamadığı için, sanırım, yeni bir yenilgiyle birlikte çiftlik yaşamına döndü ve ailesinden kalan mirasın içinde çiftçilik yaptı.

Onu tanıyan herkes ne kadar iyi, anlayışlı ve bilge bir insan olduğunu anlatır.

Kanser oldu ve aramızdan ayrıldı... Devrimcilerin kanser olup aramızdan ayrılmasının tesadüfi olmadığını düşünüyorum. O kadar işkence ve kötü koşullar altında yaşamanın, o zamanların insan vücudunda kalan etkisidir...

Öldüğü günün ertesi günü ve sonraki birkaç yıl boyunca mezarını ziyaret ettim. Her ziyaret öncesinde siyasi toplantılar yapılırdı. Ancak bu toplantılar, siyasi bir açılım taşımayan, anılar yumağına dönüşen buluşmalardan öteye geçemiyordu. Eski arkadaşlar birbirlerini görüyor ve geçmişlerine, öykülerine kişisel katkılar sunmaktan öte bir anlam ifade etmez olmuşlardı, en azından benim açımdan. Belki de sosyal demokrat çizgide siyaset yapanların, bana göre anlamsız sözleri nedeniyle ziyaretlere gitmeyi bıraktım. Çünkü artık onu ananlar, geçmişin üzerine gerçek anlamda eğilmek yerine bireysel hesaplaşmaların ve kavgaların içine sürüklenmişti. Yeni bir siyaset oluşturmak için birçok açıdan girişimler olmuş olmasına rağmen ne geçmişi kucaklayan ne de bugüne sahip çıkan kitleyi kucaklayan yeni bir söz üretildi. Üretilenler ise kısa sürede proje olarak yapılan etkinlikler gibi sönümlendi gitti. Geçmişin öyküsünü, romanını, sözde bilimsel çalışmaların hepsi, resmî yeni bir tarih yazıcılığından öteye geçmedi.

Siyasi hareket bireyi silerken, yenilmiş bir siyasi hareket bireyi büyütüyordu.

Geçmişte kalan hoş bir seda oldu. Yaşanması gereken bir süreci yaşadık. Kişisel olarak ben gerçekten inanmıştım. Ancak yenilgi, inandığım şeylerin aslında benim kafamda yarattığım gerçeklerden ibaret olduğu gerçeğiyle yüzleşmeme neden oldu. Oysa gerçek çok farklıymış.

Ulusal bayramlarda saf tutmayı, ulusal değerleri ve seküler yaşamı öne çıkarmayı devrimci bir hedef olarak gören anlayışın, aslında devrim hedefinden ne kadar uzakta olduğunu fark ettim. En azından merkez olarak anılan kişilerin bireysel tercihlerine baktığımda bunu hissettim. Ve uzaklaştım.

Kafamda yarattığım gerçek ile bugünün gerçekleri arasında kurduğum köprüler birer birer yıkıldı. Ancak artık mesele, zihnimde yarattığım bir gerçeklik değil; gerçekle yüzleşmekti. Aslında bizim gerçeğimiz ortadaymış. Gözlere at gözlüğü takınca, inanmış bir ruh hâliyle olunca gerçek, gerçek anlamda bize dokunmamış. Resmî tarih söylemlerini aşamayan bir biat, geçmişin anılarından kopamama, cemaat ilişkisi gibi bir arada durma ve kimliğin geçersizdir, hükümsüzdür deme cesaretinden yoksun olmamızmış...

Geçmişte ne yaşanmışsa yaşanmıştır, değiştirilemez ama yeniden üretilir... Ölen tüm devrimciler onurumuzdur. Mirasları devrimci tarihe bırakılmıştır. Onlar da inanarak, güzel günler için mücadeleye girişmiş ve en ön saflarda yer almışlardı. Siyasi hareketi yaratanlar da işte o en önde yürüyenlerdi.

Ne mutlu ki onların bir bölümünü tanıma fırsatım oldu. Anıları, onları sevenlerin yüreğinde yaşamaya devam edecek. Nasuh Mitap, çatışmalarda arkadaşlarının arkasından konuşan değil, en önde yürüyendi. O, en önde yürüyen Mahir Çayan ekolünün yaşayan, bana göre, son temsilcisiydi... Anısı olanlar sağlıklı ve uzun yaşasınlar, en azından onların anılarında olduğu gibi yaşamaya devam ediyor...

Bir siyasi hareketin yenilgisinden sonra ideallerinin yerini hafızanın almasının, aslında yeni bir geçmiş yaratmaktan başka bir işlevi olmadığını düşünüyorum.

Devrim Yapacaktık, Arada Tarih Değişti!

Devrim Yapacaktık, Arada Tarih Değişti!

12 Eylül 1980 darbesi olmuştu. İçimizde yarım kalmış öfke, hiç yaşayamadığımız sevinç kalmıştı...

O sürecin ve bugün de devam eden karanlığın en karanlık zamanlarında, içimizdeki kıvılcımı söndürmemek adına, o kıvılcım sayesinde duruşumuzu koruduğumuza kendimizi ikna etmek adına Kemalist ideolojinin işimize gelen sözlerini alıp paylaşırdım.

Zorunlu Millî Güvenlik derslerinde özellikle devrimcilik, halkçılık gibi kavramları kendi anlayışımıza göre yorumlardık. Bu yorumumuza çok sinirlenen yüzbaşı, her nedense, sessizce öfkesini içine atardı. O zamanlar derslere askerler girerdi. Sanırım bütçeden onlara para ayrılır, bu sayede darbeye karşı alt kademedekilerin rahatsızlığı ortadan kaldırılırdı.

Darbecinin sevimlisi olmaz; görev insanıdırlar. Emir-komuta zinciri altında insani olan öğelerini törpülerlerdi.

Gel zaman git zaman, karanlık dağılmadığı gibi idam sehpalarında öldürülen devrimcilerin isimleri yüreğime kan damlası gibi düşer, acım ve öfkem her öldürülen devrimciyle artardı. Ama o öfkeyi açığa çıkaracak ne ortam vardı ne de geçmişten kalan güven...

Fırsatını bulunca duvara yazı yazma alışkanlığımı devam ettirirdim ama bu sefer boyayla değil, kiremitlerle yazardım. Sonuçta nasıl olsa birisi gelip silecek, elde de boya izi kalmazdı! :)

Parklar yazı yazma alanıma dönüşünce, sivil kıyafetli, hiç tanımadığım insanların da mekânı olduğunu fark ettim. O dönemde sevgililerin parklarda flörtleşmesine karşı olan sivil vatandaşlar, flörtleşen gençlere gelir sataşırdı. Gücü yetmediğinde ahlak polisini çağırırlardı; sanki resmî ahlak polisi varmış gibi!

Ama o ahlak düşünce yapısını yansıtan dergileri poşetlerin içine sokup gazete bayilerinde sattırmışlardı. Poşetli dergilerin satıldığı bayilerde, poşetli dergilerin içeriğini hiç öğrenemedim! Sonuçta poşetli dergi almak bile dönemin ahlak kurallarına uymuyordu!

Sol düşünce biraz nefes alan dergiler çıkarmaya başlayınca, oralarda yayımlanan yazıları ve karikatürleri okur, kesip biriktirir, kendime göre yeniden kolajlar yapar ve kitap hazırlardım.

Gel zaman git zaman, ben de dergilerde yazmaya başladım. Baktım, yazıyla kendimi otosansüre edemiyorum; mizahın keskin kılıcının arkasına saklandım, karikatür çizdim.

Karikatür ya da mizah, muhalif olmak demekti. Kimin iktidarda olduğuna bakılmaksızın ona karşı dilini kullanmaktır...

Baktım, iktidar kavramı da yetersiz kaldı; güç kavramını oturttum. Güç kavramı oturunca konular, ailenin iç ilişkilerine kadar genişledi.

Evren büyüdü. Büyüyen evrende bir nokta olduğumu fark ettim. Bir noktanın evrene katkısı ne olur, bilemedim ama yazmaya ve çizmeye devam ettim.

Yazan ve çizen biri özgürleşir ama hastalığına çare bulunmaz.

Kısaca, “Sanat iyileştirir” kavramını o gün de sahiplenmedim, bugün de sahiplenmem. Çünkü Osmanlı zamanında müzikle tedavi merkezlerinin tedavi edemediği, su sesiyle tedavi eden Roma sağlık merkezlerinin de iyileştiremediği hastaların ya da katillerinin tarihi mevcuttu.

Liderlerin hepsinin sanattan haberi vardı. Sonuçta tüm siyasi liderlerin etrafında sanatçılar vardı, sanat vardı. Sanata para verip müzelerde eserler biriktiriyorlardı. Hatta darbeci general bizzat sanat icra etmeye heves etmiş, çıplak sanatçıların resimlerini çizmeye çalışmıştı...

Konu konuyu açıyor ama “Bırakalım cümle bizi nereye savuracak” diyemem. Yazı yazmak, baştan yazının sonucunu tespit etmektir.

Ben de sonucunu bildiğim yazının gelişme bölümündeyim!

Gel zaman git zaman, bir arpa boyu yol almışken yurt dışına yolum düştü...

Yurt dışında sansürsüz konuşuluyordu ama sansürsüz konuşanların da konuşmalarının içi çok boştu. Kendilerini eğitmemişler, olayların savrulmasıyla kendilerini bir yerde bulmuş mülteciler topluluğu gibiydiler...

Yurt dışında kişiler, kendilerini geçmişte ucundan da olsa dokundukları siyasi hareketlerin isimleri ve sembolleriyle tanımlıyorlardı. Ne kadar hâkim oldukları, o düşüncelere ne kadar vakıf oldukları belli oluyordu. Çünkü tercih ettikleri yaşam, ilişkileri feodal düzeyden de geri, kimliksiz, kişiliksiz ve tamamıyla anlık çıkarlar üzerine kurulmuş bir cemaat ilişkisi gibiydi...

Örgütlüydüler hepsi. Örgüt ne derse o!

Mültecilerin birincil görevi, cezaevine düşmüşlere para göndermek, yurt dışına çıkanlara mülteci dilekçesi yazmaktır!

Yaşanmamış, belki de yaşanmış olayların gölgesinde mülteci dilekçeleri, öyküleri oluşturuluyor; yeni gelenler bu öyküleri ezberleyip çıkacakları hâkim karşısında tekrar etmek, falso vermeden söz söylemek zorunda kalıyorlardı.

Her örgüt, mülteci sayısını artırarak daha fazla cezaevine para gönderebileceğini, maddi altyapıya kavuşabileceğini, derneklerin kirasını çıkarabileceğini hesaplıyordu...

Mültecilerin kalbi vatanlarında atıyordu. Girdikleri toplumla sorunları yoktu. Onlara uyum sağlamak, dil öğrenmek için gelmemişlerdi!

Mülteci, kendi kültürüne yakın işletmelerde çalışır, orada zamanını öldürür, yeni yaratılmış çevre içinde evlilikler yapılırdı. Kısaca, kapalı bir toplum içinde yeni bir ekonomik ve sosyal çevre kurulurdu.

Ülkesine gidebilecek hâle gelenler, yılda bir kez ülkelerine gider, gelirken oradan alacaklarını alıp gelirlerdi.

Zaman içinde örgütün yerini daha çok inanç, hemşehricilik, akrabalık ilişkileri belirlemeye başlamıştı.

Yurt dışında mülteci olmak demek, ya Kürt dostu, hevalî olmak ya da ona karşı konumlanmak anlamına gelmişti... Ülkede gelişen Kürt mücadelesi, ayrışmanın belirleyicisi olmuştu. Öldürülen devrimcilerin, yurtseverlerin anısı, ayrışmanın çizgisi ve sınırı olmuştu...

Birileri Türk bayrağı üzerinden geçmişteki Türkmen geleneğini öğrenmiş, birileri de Kürt olduklarını öğrenmişti.

Kürt ve Türk!

Ayrışmak için bahaneler çoktur...

Yeter ki ayrış! Ayrışmak, yeni örgütlenme modelini ortaya çıkarır...

Birlikte mücadele alanının dışında, sanki iki yol varmış gibi mülteciler arasında ayrışma yaşanırken, arada kalanın canı çıksın anlayışıyla yaklaşılıyordu.

Kapalı toplumlarda ahlaki çöküş kaçınılmazdır...

Kız kaçırmalar, arkadaşının kızıyla evlenmeler olağan hâle gelmeye başladığında, bu durum bir çürümenin göstergesi olmaya başlamıştı. Kimse çürümeden bahsetmek yerine, meseleyi “Kol kırılır, yen içinde kalır” anlayışıyla ele almaya yönelmişti...

Kemalizm işte burada yeniden solun içinde var olmaya başlamıştı. Devrimci Kemalizm yeniden keşfedildi...

Türk bayrağı dokunulmaz kılındı. Şimdi, sözde, şimdilik düşmanın elinde olması, kendilerinin eline geçmeyeceği anlamına gelmezdi. Gerçek Türk bayrağının sahipleri devrimcilerdi...

Ülkede gelişen demokrasi açılımı, komünizmin bile rahatça telaffuz edildiği bir süreçte komünist partiler de kurulmaya başlayınca, doğal olarak bu Kürt-Türk cephesinde konumlanmak kaçınılmazdı...

Sonuçta Türkiye devrimci hareketi, yarım kalmış işi başaracak ve devrimi gerçek kılacaktır...

Sanki 1970'li yıllarda yaşanmış MDD (Millî Demokratik Devrim) tartışması hiç olmamış gibiydi. Sol, tarihini bilmeyince her konuyu yeniden tartışmaya ve işine geldiği gibi yorumlamaya devam etmiştir. Bugün de aynı şekilde devam ediliyor...

Bugün de benim seksenli yıllarda yaptığım uyanıklığı yapmaya çalışıyorlar ama pek bir sonuç vermiyor. Çünkü sol, neyi savunduğunu açıkça ortaya koymakla yükümlüdür. Oysa bizimkiler, ulusal bayramlarda en görünür olmak adına medyada ve meydanlarda bayraklarını sallayarak sözde, en keskin biçimde düzenin ve sistemin savunucusu olduklarını ama sistem içindeki tıkanıklıkları aşacaklarını iddia etmeye devam ediyorlar.

Kısaca, reformist bakış açısı içinde oportünist olmaları onları rahatsız etmiyor. Çünkü onlar da siyasal İslam'ın gittiği yoldan iktidara gitme hayali kuruyorlar...