Taşıma suyu ile…

Taşıma suyu ile…

 

Bir ev temeli ile birlikte taşınabilir mi? Bir ağaç kökleri ile taşınır mı? Bir devlet geleneği, devlet geleneğine sahip insanları ile birlikte taşınabilir mi?

Tüm sorulara tarih içinde yaşanmışlıklara bakarak “evet” diyorum...

Devlet nasıl olur diye sorabilirsiniz, haklısınız, diğerleri tamam da devlet olur mu?

Olur!

Osmanlı devleti balkan devletiydi… Peki, Balkanlardan Türkler, Müslümanlar uzaklaştırılırsa ya da zor ile yerlerini terk edilmeleri sağlanırsa!

İki emperyalist devlet bu konuda üşenmeden projeler, programlar, yol haritaları çıkarıp, ona uygun politikaların oluşması için Balkanlarda programlar koysa, ona göre uygun ajanlarını orada istihdam etse, dışarıdan dayatmalar ile yeni Balkan siyasi haritası çizseler?  İstenilen yeni Balkan siyasi haritasına uygun olarak halklar arasında nefret söylemleri geliştirse; bağımsızlık, ulus devlet olmanın birincil koşulu homojen kurtarılmış bölgelerin yaratılması için Kilislerin konumlarının değiştirilmesi… Halkın desteğini alacak, ekonomik olarak kilise tarafından desteklenecek küçük silahlı gerilla birliklerin oluşturulması sağlansa… O güne kadar olmamış ama test edilmesi gereken örgütlenme modelleri oluşturulsa… Osmanlı devletinin yapacağı karşı operasyonlarda mücadele eden hücreler yakalanmış olsa dahi, ancak belirli bölümünü çözecek şekilde yatay örgüt ağı kurulsa... Sonra bu modeli Osmanlı devletini çözecek ve yeni devlet kuracak kadrolara da öğretilmiş olsa...

Tüm bunlar tarih içinde oldu...

Balkanlardan kovulan Osmanlı devletini Anadolu’ya taşırken, devlet birikimine sahip kadroların ve onların destekleyicisi konumunda olan Müslüman ailelerin taşınmasının olanakları yaratılarak, ileride kurulacak olan devletin altyapısı oluşturulmuş ve var olan devlet korunmuş olacaktı...

 

Oldu da!

 

Eğer Balkan göçü olmasaydı, Anadolu’da devlet kuracak kadar (Osmanlı devleti uzun ömrü içinde Anadolu’yu kendi haline bırakmış ve oluşumunu Balkanlarda geliştirmiştir.) siyasi birikim olmadığından, Anadolu daha ağır koşullar altında halklar birbirini daha fazla boğazlayarak, kontrol dışı oluşumların oluşmasına da sebep verilebilinirdi. Kontrol altında oluşumlar hep anlaşmalar ile karşı tarafa dikte edilmiştir. Karşı taraf elde ettiklerini haklarını “büyük zafer” olarak kendi halkına sunmakta özgürdür. Yoktan oluşan bir devlet için her hak kazanılmış zaferdir…

 

Emperyalist devletler ve onun stratejini çizen politikacılar, planlarını kontrol dışına çıkacak olasılıkları en aza indirmek ile yükümlüdür. Politikalar tek bir yol üzerinde oluşturulmaz, karmaşıktır ve o karmaşa içinde her türlü olasılık öncelikle kendi aralarında tartışılır ve akla en yakın olarak kabul ettiklerini uygulamaya koyarlar…

 

Sömürgecilik tarihi emperyalist olan devletlere daha güvenli oluşumları önceden test etmek ve olasılıklarını bulmak konusunda büyük bir birikim sunar...

Bugün içinde yaşadığımız devlet, Osmanlı devlet gelenek ve göreneklerinin devamıdır. Bu devletin “homojen ulus” devleti macerası Osmanlı İmparatorluğu’ndan kaynaklanan çözülmemiş ve yüzleşilmemiş sorunlardan oluştuğu gerçeği ile karşılaşırız...

Biz sanayi ülkesi olamadık, çünkü bizim sanayi bir ülke olmamız aslında sömürge kültürünü emperyalist devlete aktarmamız anlamına gelirdi ki, bu hiç bir devletin isteyeceği şey değildi... Osmanlı devletinin sömürge olarak kalması, aslında sorunlar içinde parçalanmaya doğru giden yolun önünü açıyordu.

Bir daha “Avrupa içine doğru akım yapan” bir devlet olmamızın önünde engeller, aslında devlet Balkanlardan taşınırken oluşturulmuş ve bize verdikleri olanaklar içinde kendimizi “yurtta sulh, cihanda sulh” kavramı ile ifade etmeye çalıştık. Biz, bize verilen sınırlar içinde kalacağımızı ve bir daha ne emperyalist ne de sömürge politikaları başkalarının topraklarına bakarak ne kurgulayacağız ne de ona uygun stratejiler geliştirmeyecektik. (izin verilene kadar)

 

Var olan sınırlar içinde, cumhuriyet kurulduktan sonra homojen devlet kurmak için her türlü “zoru” hak olarak gördük, ulus devletin mantığına uygun kararlar alınıyordu. İmparatorluktan ulus devlete geçişte homojen devletin oluşumun tek sonucu vardı, sermaye biriktirmek. Devlet eli ile sermaye biriktirip “batı medeniyeti” içinde yerimizi alacağımızı düşündük, planladık. Sermaye, demokrasi ile değil otokrasi ile gerçekleşecekti, bir daha asla geriye gitmeyecektik!

 

Borçlu bir devlet kendi ayakları üzerine asla yürüyemez, sadece borç verenlerin izin verdiği kadar dışarıya karşı güçlü ama içeride otokrat iktidarların oluşumuna izin verildi. Otokrat iktidarlar her zaman emperyalist devletlerin yarattığı ortamda, onların isteklerini yerine getiren liderleri ile içte oluşacak olan (kontrol dışı) herhangi değişimin önünde bizzat engel olarak konumlandırılmıştır…

 

Teknoloji ithal eden ama teknoloji üretmeyen yarı sömürge bir devlet konumumuzdan bir türlü çıkamadık...

 

Sınırlar içinde ve dışında oluşan / oluşturulan iki taraflı devleti de kontrol edecek şekilde (ileride sorun yaratacak) nedenler yumağı sınır çizgisine bırakılmıştır. Eğer iki tarafta yer alan halkların yaşam alanlarının ortasından sınır çizildiğinde, o siyasi çizgi aynı zamanda her iki devletinde kontrolü için kullanılacak bir silah haline gelebilir. Bu sayede her iki ülkeden birinde kontrol dışı oluşacak “devrim" gibi köklü değişimlere karşı devrim sonrası çatışmalar örgütlenebilir ve o devrimin en kısa sürede başarısız olması için ortam yaratılır…  

 

Kıbrıs’ın parçalanması (taksim edilmesi, 1974) garantör ülkelerin bilgisi dahilinde olmuştur. Birleşik Kıbrıs, bağımsız olarak karar alması ve kendi çıkarını koruması demektir. Ortadoğu’da gelişecek olan olaylar için bir risk teşkil ediyordu.

 

1979 yılında İran’da oluşturulan şahın iktidardan alınması süreci ve şahın yerine getirilen İslam iktidarı aslında emperyalist devletlerin kontrolünde “yeşil kuşak” stratejisine uygun olduğunu yıllar içinde anladık. Bu değişim Şii devletinde gerçekleştirilerek Suudi Arabistan gibi stratejik önemli ülkelerin iktidarının korunması ve devamı sağlanmıştır… İran’da Humeyni iktidarın güçlenmesi için Irak devletinin saldırması gerekliydi. Sınır konusu bahane edilerek Saddam rejimi bir “piyon” olarak İran'a karşı savaş açmış, bir avuç toprak almadan yıllar sonra savaşı sonlandırmıştır. Irak’ın kaderi de bu savaş ile aslında çizilmiş oldu… Kuveyt'in işgali ile Arap dünyasına mesaj verilmiş ve bir daha Kuveyt eski gücüne ulaşamamıştır. Sınırlarda oluşturulan sorunlar ne kadar hayati olduğunu bu savaş ile bir kere daha ortaya çıkmıştır.

 

Balkanlardan taşınan devlet gerek olduğunda emperyalist politikaya uygun olarak uygun koşullar altında kullanılmıştır… Büyük Ortadoğu Projesi adı verilen projede gereğini devletimiz yerine getirmiştir. “Arap Baharı” sürecinde Ortadoğu’da emperyalist politikalara uygun karar alamayan liderler değiştirilmiş ve yerlerine kaos bırakılarak Ortadoğu’da yeni enerji politikası ihtiyaca göre biçimlendirme süreci içindeyiz… Kesinlikle bir araya geleceği kabul edilemeyen devletler artık bu süreç içinde birbiri ile işbirliği içinde, siyasi olarak birbirlerini tanımışlardır…

 

Taşıma su ile değirmen nasıl ki verimli olmazsa, kuruluşundan kaynaklanan sorunları çözemeyen devletler ve bir arada yaşama olanaklarını nefret söylemleri ile ortadan kaldıran ülkelerin başarılı olma şansı yoktur…

 

İsmail Cem Özkan

 

Hırçın Kız

 Hırçın Kız

 

William Shakespeare’in yazdığı ama sahnelerde yeniden yeniden doğan bir kara mizah olarak adlandırabileceğimiz trajedinin drama döndüğü oyun, zamanın içinden gelen ve güncel olan ile kucaklaşmasıdır.

 

Bir baba ve evlenme yaşına geldiğine inandığı kızlara taliplerin artması üzerine bir kural koyar, önce büyük kız evlenecektir, her şey sıra değil midir, duygular ve mecburiyetler yoktur, sıra ile geldik bu dünyaya ve sıra ile sıramız geldiğinde yaşayacağız bazı şeyleri… Hayata sırası gelene göre bakan bir kültür vardır, bu kültürel bakış açısı günümüzde çok değişmiş olmasına rağmen hala sırası gelene göre davranan geleneksel bakış açısı da mevcuttur... Ataerkil aile yapısının bir yansımasıdır ve o yansımanın günümüze taşınan düşüncesi ve davranış birikiminin gülünç ama trajik yanımızı sahneye taşımız Yücel Erten.

 

Klasik bakış açısıdır, büyük küçüğü kıskanır, çünkü küçük hem güzeldir hem de çok şımartılmıştır. İlk çocuk her zaman küçüğe göre daha sorumlu ve sorunlu yetişir, çünkü aile geleneksel bakış açısı içinde ilk tecrübesini ve disiplinli eğitimini ilk çocuk üzerinden deneyerek tecrübe kazanır, o tecrübeden kaynaklanan bir tecrübe ile küçük daha fazla şımartılır…

 

Kızını evlendirmek isteyen babanın kapısına evlenmek isteyen erkekler sıraya girmiştir. Elbette bu sıraya girişin en büyük nedeni paradır, çünkü kızı alan aynı zamanda mirastan ve zenginlikten de yararlanacaktır. Maddiyattır evlilikte belirleyici olan. Kız babası da kızını rahat yaşasın diye zengin birine vermek istemektedir. Para üzerine kurulmuştur aile kurumu…

 

Klasik ve bilinen bir öyküdür ve bu öykünün kurgusu sahneye uyarlanırken günümüze yansıması da öne çıkarılmıştır… Sade bir dekor ve işlevsel olan sahnenin içinde oyuncular öyle yerleştirilir ki, oyunda akıcılığın ve devamlılığın en büyük yardımcısı olmuştur. Sahnesi rahat olan bir oyunda oyuncular kendilerine verilen role hayat vereceklerdir. Oyuncu hep mimikler hem de sesleri ve davranışları ile giyindikleri rolü sahneye uyarlarken elbette sahnede yer alan diğer oyunculardan büyük yardım alır, çünkü sahnede bir oyuncu dahi oyuna uyum sağlayamadığı zaman domino taşı gibi oyun çöker, ne kadar oyuncunun yetenekli olması, yönetmenin sahneye oyun kurgusunu kurmasının bir önemi kalmayacaktır. O yüzden elde olan bir öyküyü ete kemiğe bürünmek ve üç duvar arasından seyirciye ulaşımı öncelikle elde var olan oyuncular arasından bu öyküye uygun oyuncuların seçimi ile başlar… Oyuncuların seçimi, oyuncuların birbiri ile uyumu ve uyumu daha öne çıkaracak ışık, ses, sahne düzenlemesi oyuncu ile seyirci ile ilişkisinin de seviyesini belirleyecektir…

 

Yücel Erten tecrübelidir, üstelik bu oyunu daha öncede sahneye koymuştur, devlet tiyatrosunun olanakları ile yeniden hayat bulan bu oyunda günümüze yapılan göndermeleri ile kadın sorunun evlilik ve köleleştirme süreci ve köleleştirmeye karşı kabul edilmiş gibi ama intihar ile başkaldırını destanını sahneye taşımıştır. Kara mizahın tüm olanakları ile sahneye seyircinin gülme duygusuna değil, akıldan ve bilinç ile sarılıp o sarılma ile ortaya çıkan kara mizahın kara gülmecesidir…

 

Hırçın Kız oyunu yeni açılan Taksim Meydanında olan AKM (Atatürk Kültür Merkezi) yeni sahnesinde ve gül kurusu renkli koltukları üzerine oturup, gül kurusu duvar rengi ve LED ışıkları altında klimanın bıraktığı soğuk hava eşliğinde izledim. Tiyatro salonu kırmızı koltukları ile bugüne kadar gelirken yeni AKM binası içinde renk değiştirmiş, sponsor olan firmanın istemleri yeni sahneden oyuncuya yeni gibi ama eski bir oyunun yeni sunumu ile karşılaştım… Konukların davetiyeli olanları Ankara merkezinden belirlenen tiyatro salonu, seyircisini geniş bir lobi salonu ile karşılıyor… Kapının önünde ve salonun içine dağıtılmış devlet tiyatrosu konuklara yol gösteren hostesleri ile salonu doğru bakıyoruz. Sıcak bir sahneye sıcak renkler eşliği ile ineceğinizi düşünebilirsiniz ama sıcak ışıkların yerini LED ışıklar her yerden size sırıtıyor…

 

Hırçın Kız oyununu izlerken beni sahneye bağlayan bazı oyuncular olmuştur, oyunda ilk sözler sahneden seyirciye ulaşırken daha önce izlediğim aklıma geldi. Önceden izlenmiş bir oyunu tekrar izlemek aslında karşılaştırmayı ortaya çıkarır ama beni sesin salona yayılırken bir ahenk sorunu olduğunu düşündüm, seste bir sorun var ama tam tanımlayamadım, çünkü bazı kelimeleri algılamakta zorlandım…

 

Oyunda beni en çok oyuncuların tek tek performansları kucakladı, oyun bütünlüğü içinde bazı oyuncuların mimikleri ve hareketleri daha çok ilgimi çekti… Zülfükar Ali Sinan Demir gözleri ile öne çıktı gibi. O bakışlar ile nasıl bir karakteri canlandırdığını anlatıyordu. Ama onun yanında Burak Altay mimikleri ile oyunda en çok ilgimi çeken kişi oldu. Her sahnenin ve her ses değişiminde mimikleri ile oyuna derinlik kazandırıyor… Onun mimikleri ve göz hareketleri olmasaydı acaba oyun daha mı cansız olurdu? Veda Yurtsever, Hakan Meriçliler ve diğer oyuncuların birbirini destekleyen ve büyüten oyunları ile oyunu bir bütün olarak algılamamıza ve ortak emeklerinin ortaya çıkardığı klasik ama yeniden yorumlanan ve seyirci ile bire bir ilişkiye geçen oyun alkışı hak ediyordu ve o haklarını oyun sonunda aldıklarını gördüm… Bir de oyun boyunca cep telefonu ile ilgilenen insan yani seyirci diyemiyorum çok azdı. Oyun ile kucaklaşamayanlar whatsApp ile sohbetlerine ara vermediler… Parası ile koltuk işgal edenler neden o koltuklarda otururlar ki, çık fuaye orada sessiz bir ortamda sohbet et, yok diyorlar illa karanlık odada sohbet güzel oluyor…

 

Bu sırada oyunu izlememe sebep olan güzel dostum Neslihan Ekler Öztürk teşekkür ederim…

 

İsmail Cem Özkan

 

Hırçın Kız

Yazan: William Shakespeare

Çeviren: Nurettin Sevin

Yöneten: Yücel Erten

Oyuncular: Veda Yurtsever, Hakan Meriçliler, Uğur Hakan Güneri, Turan Günay, İlkay Akdağlı, Fatih Dokgöz, Zülfükar Ali Sinan Demir, Burak Altay, Çiğdem Yıldız, Ahmet Taşdemir, Ahmet Kurt, Başak Ova, Bilal Ercan, Büşra Saraç, Erdem Bilgi, Hakan Sivlim, Mehmet Emrah Hamşioğlu, Muhammed Yıldız, Oya Ünal, Özlem Karataş, Rezzak Aklar, Seda Özgiş, Tuba Aydın, Tuğçe Topçu

 

Birilerin üzerine toprak atılmasın!

Birilerin üzerine toprak atılmasın!

 

Diyanetten bağımsız Alevi ve Bektaşi kurumlarının başına bir devlet şemsiyesi geçirilecekmiş… Olumlu bir adım mı, bunu zaman gösterecek…

 

Eğer ülkemizde laiklik olmuş olsaydı devlet şemsiyesi dini kurumların üzerinde olmazdı, bizde devlet dini kontrol etmek ve halkı din ile uyutmak için bu şemsiye işini hep kullanmıştır... Osmanlı'da da bu böyleydi, bugün ki cumhuriyette de böyle olmuştur. Alevilik Kurumu Osmanlı’da da hep illegal olmuş, olan dergahları ve türbelerin başına Nakşibendi devlet memuru atanmıştır... Türk devleti kurulunca da bu sistemde değişen bir şey olmamıştır, uygulama olduğu gibi hep devam etmiştir...

 

Hep bir algı oluşturulur, işte cumhuriyet kuruldu Alevilik bir anlamda özgürlüğüne kavuştu ama öyle değildir, kapatılmıştır, hatta uzun süre dergahları sahipsiz kalmış, yıllar sonra müze olarak açılımına izin verilmiştir, elbette müze olunca müdürü de Alevi olacak değildi ya, Osmanlı da gelen gelenek devam etmiş, Nakşibendi tarikatından gelenler müze müdürü oluvermiş…

 

Tarihte ilk defa bir Alevi Kurumu devlet şemsiyesi altına giriyor... İlk olduğu içinde bakalım nasıl sonuçlar çıkacak bilmiyorum ama en azından devlet şemsiyesi altında olan bir kurum ve inanca karşı nefret söylemlerinde biraz azalma olur mu?

 

Tarih boyunca kendisini savunmaya olanak verilmeyen Alevilik bugüne kadar kendisine karşı geliştirilen nefret söylemlerine karşı gerçek anlamda kamuya yayılacak şekilde bir çalışma yapamadı, kendi söyledi, kendi dinledi. Hep katliama uğradı, hep sürüldü, hep horlandı, hep ötekileştirdi... Dağların dorukları, yol geçmeyen, kervan bulunmayan yerler Alevilerin yaşam alanı olmuş…

 

Şemsiye altına girince bakalım Alevilerin hayatında ne değişecek?

 

Alevilik Kurumu içinde ruhban sınıfı oluşturmaya uygun bir hiyerarşi var, o hiyerarşi devlet çatısı altında acaba nasıl örgütlenecek, post mu önemli, bilgi mi önemli olacağını zaman gösterecek...

 

Ülkemizde her açılım bir masa devrilmesi ile sonuçlanmış, çünkü masa devrilmese masaya gelen sorunlar ile yüzleşmek gereklidir. Yüzleşmek bir anlamda öteki olarak kabul edileni muhatap almakla kalmıyor, ona pozitif ayrımcılık yapacak kadar ileri boyuta taşınacak suçların yeniden ortaya çıkarılması ve hesaplaşmasıdır… Ülkemizin dereleri sadece kan taşımadı, insan kemiklerine de ev sahipliği yapıyor. Derelerde olan kemiklerin ete bürünmesi, sessiz çığlıkları sese dönüşmesi elbette rejimin kurumlarının yeniden düzenlenmesi ve resmi tarihin yeniden yazılmasını ortaya çıkaracaktır…

 

Her açılımın gerçek sonuçları vardır ama bu sonuçlar ile yüzleşmeye ne toplum ne de sistem hazırlıklarını yapmıştır. Yukarıdan aşağıya örgütlenen devlet yapımız, yukarıdan aşağıya değişimi dayattığında acaba hep pozitif ayrımcılıktan yararlanmış “çoğunluk” olduğunu düşünenlerin ellerinde devlet olanaklarının azalması karşısında direnci olacak mıdır? Alışkanlıklar ve nefret söylemi ile biçimlenen toplumun ön yargılarını kırmak siyasi bir sonucu doğurur.

 

Her açılım bir anlamda o açılım için öngörülen toplum liderine ve kurumlarına para aktarmak demektir. Genel anlamda parasını veren düdüğünü çalar... Devlet para aktardığı hedef kitleyi kendi amacına uygun değişimini dayatması veya gizliden asimilasyon için oran hazırlamaz mı?  

 

Başka açıdan bakarsak eğer yapılan projede parayı alan, parayı verenin istediği makamdan çalmaya mecburdur... Eğer devletin istediği makamı çalmazsa devletin öngörüleri boşa düşmesi ve birden para kaynağının kesilmesini ortaya çıkarmaz mı?

 

Alevi açılımı bakalım ne zaman masa devirmeye kadar gidecek?

 

Kürt açılımı başarısız oldu, sonu hendek içinde üstleri toprak ile örtülen Kürt vatandaşlara oldu...

 

Her açılımın sonunda birilerin üzerine toprak atılmasın!...

 

İsmail Cem Özkan

 

Sansür…

Sansür…

 

12 Eylül öncesi bir sansür kurulu vardı, tek elden orada sansürlendi... Bugün ise sansür yapan kurum sayısı fazlalaştı, tek elden yerine eskisi gibi tek ideoloji ve tek parti çıkarını gözeterek sansür kurulları farklı mekanlarda çalışmaya devam ediyor. Kurum sayısı artınca elbette çalışan eleman sayısı da arttı, bir de sansür kurullarına dahil olmayan gönüllülerde toplum içinde aynı işlevi –rejimi/ istikrarı korumak- adına yapıyor...

 

Sansürün amacı bellidir, rejimin yalanlarını ortaya çıkaracak bilgileri- pardon doğrularını ve yaratılmış gerçeklikleri hakkında oluşacak soruları baştan önlemek amacı ile sistemin arıtma birimidir... Evimize gelen suları nasıl ki su arıtmadan geçirip yeniden temizliyorsa, bize ulaşacak olan bilgilerde devletin bekası için arındırması ve halkın yararına olmayan tüm bilgilerin temizlenmesini gereklidir ve bu işi adı farklı olan sansür kurulları yapar.

 

Halkın iyiliğini düşünen kurumlara verilen genel isim sansür kuruludur ama artık sansür demiyoruz, her kurum için oluşturulmuş birimlere birden fazla isim verilmektedir...

 

Yayınevi sahipleri yayınladıkları kitabı daha çok satmak için okuyucusunun istediği dili yakalamak adına sansür yapar, devlet adına görev yapanlar ise halka zararlı bilgi gitmesin diye...

 

Ortada bilgi varsa devletin çıkarı veya şirketin çıkarına ters geliyorsa ya süzerek kullanılır ya da görmezden gelip yokmuş gibi davranılır. Her durumda da sansür vardır, birinde görülen diğerinde görünmeyen…

 

Günümüz koşullarında sansürsüz toplum ve şirket olmaz, çünkü çıkar varsa orada sansür kaçınılmazdır...

 

Sansürlerin hepsinin işlevi aynıdır, zarlı olacak bilgiyi / kelimeyi temizlemek…

 

Reklamını kesen sansür kuruluna Basın İlan Kurumu, ekranda kelime cımbızlayana RTÜK, cumhurbaşkanına hakaret suçu ve takibi için oluşturulmuş avukatlar grubu... Maliye bakanlığında bile sansür kurulu var, bazı rakamlar yok sayılır ya da görmezden gelinerek eksik bırakılan rakamlar halka açıklanır… Aynı şeye benzer söz konusu işler ise istatistik kurumu içinde geçerlidir, öyle örnekler alınır ki sokağın sesi farklı çıkar her açıklamada… Piyasayı belirleyen kurumların açıklaması aynı şekilde, kısaca kamuoyunu etkileyecek her açıklamanın olduğu yerde bir sansür kurulu vardır… 

 

Bu arada “Sansür Kurumu/ dairesi” diye bir kurum kaldı mı?

 

İş yerinde patrona iş arkadaşını ispiyonlayan da farklı bir sansür kurumu işlevi görüyor, o gelince otosansür devreye giriyor! Patronun/ daire başkanlarının kulağı olanların olduğu yerde ister istemez otosansür devreye girer, patronun/ daire başkanlarının hoşuna gidecek haberlerin oluşumunu sağlayanlar da farklı bir sansür kurulu işlevi görür… Sansür hep içeriye karşı yapılmaz, bazen içe yönelik sansür kurulları da olur. Devletin lideri bir gün çıkar der ki “kandırıldım!” bilin ki orada ters sansür hayattaki görevini yapıyordur!

 

Sansürsüz anımız yok gibi!

 

Metrobüs'te / otobüste yanında duran/oturan kişi WhatsApp yazışmayı okuyor ve polise şikayet ederek kurumun kendisine verdiği görevi yerine getiriyor...

 

İran’da bugünlerde kadınların ayaklanması ile başlayan süreçte internet kesilmesi ve sansürden bahsediyor ama bizde de hiç bir şey eskisi gibi değil... Yaşantımızın her anında süzülmüş bilgiler altında gerçekten uzaklaştığımız bir yaratılmış gerçeklik içinde hayatı anlamaya ve kavramaya çalışıyoruz…

 

İsmail Cem Özkan

Kader...

Kader...

 

Tarihte olmuş olayların tek sorumlusu ve tek suçlusu olmaz, o yüzden tarihimizin en karanlık, en baskıcı süreci arka arkaya gelen iktidar değişiklikleri içinde olmuştur...

Abdülhamit tek başına çok uzun iktidarda kaldığı süre içinde yaptığı uygulamalar ve katliamlar yüzünden kendisine “kızıl sultan” denilmiştir, yani o kızıl kavramı Rus devrimi ve Fransız devrimi ile ilgisi yoktur, kandan gelen bir kızıllık... Ama tarihin tüm kanlı olayları onun sırtına mı yüklemek gereklidir?

Onu takip eden ve kendisini sürgüne gönderen İttihat Ve Terakki Partisi, Abdülhamit'ten daha kanlı olaylara imza atınca tek sorumlusu bu parti ve yönetici kadrosu mu oluyor?

Elbette tek sorumlu değiller ama sorumsuz da değiller...

Tarihte olaylar “öyle olması gerektiği için olmuş” diyebilirsiniz ama tarihi akışın önüne bir bent kurularak başka şekilde akması için olanak ve imkanlar olmasına rağmen elinin tersi ile itekleyip baskıcı rejim ile yol almayı seçenler oldu mu, kısaca tercih hakkı verildi mi, zorunlu olarak mı o çıkmaz sokakta debelenip durdular?

Bizim talihsizliğimiz krizi yönetemeyen liderlerin ve kadronun tarihin o kırılma anında orada olmalarıdır. Tarihin kırılma sürecinde onları oraya itekleyen siyasi atmosfer sömürgeci / emperyalist ülkelerin kışkırtması oluşması olasılığı ne kadardır ve onlar oraya tesadüfen mi çıktı, bilerek mi onlara iktidar gücü verildi?

Elbette, karmaşa (kriz koşulunda) içinde birilerin lider olması olayların iteklemesi ile tesadüfi olaylarında etkisi vardır diyebiliriz ama tarihte hiç bir şey tesadüfen olmaz. Onları oraya taşıyan ortam yaratılır ve o role en uygun olanlar o rolü oynamak için orada olurlar, çünkü tarih bilgisi yetersiz, krizi yönetmeyen liderlik vasfı olmayan ama lidermiş gibi davranılmış egosu ve korkuları yüksek olan bireylerin o statüde olması tarihin akışındaki rollerini oynamasına olanak verilmiştir...

 

Tarihi bireyler sadece içinde oldukları zaman içinde önemlidir, onun dışında sadece tecrübesi ve birikimini ileriye taşıyan olarak anılır. Onlardan beklenen tecrübelerini kendisinden sonra gelen kuşağa aktarmasıdır…

 

Tarih, tecrübelerin aktarılması ve birikimi ile oluşur.

Osmanlı devleti "hasta adam" olarak tanımlandıktan sonra elbette hasta adam ya iyileşecek ya da yıkılacaktı. Emperyalist güçler yıkmayı kendi çıkarlarına geldiği için kabul etmişler ve yıkılması için her türlü olasılığı planlamışlar ve uygulamışlardır, çünkü güçlü olan başka ulusların ve halkların kaderini belirler. Ülkenin sınırlarını belirleyenler sınır boyu içinde oluşacak çatışma olasılıklarını önceden planlar ve sınırları o hassasiyetler üzerine kurup ve planlarının içinde yerleştirip zamanı gelince söz dinlemeyen olursa eğer onu da eğitecek/ hizaya getirecek çatışmaları canlandırır ya da gizlerler...

Osmanlı devletinin mevcudiyetinin tamamı ile ortadan kalkmasına karar verilmiş olsaydı Balkanlardan başlayan ve Anadolu ve Mezopotamya’ya sürülen Müslümanlar için ayrı bir devlet düşünülemez, onları orada soykırıma kadar götürülecek çatışmalar ortaya çıkarılır ve Balkanlarda yaşayan öteki konumuna getirilenlerin kökü mülteci tanımı oluşturmadan yok edebilirlerdi... Balkandan ve Kafkasya’dan Anadolu’ya sürgün gelenler olmasaydı, bugün yaşadığımız ülke ve ismi belki hiç olmayacaktı… Sürgün gelenler yeni bir devletin oluşumunun temelini oluşturacak birikimleri ile geldiler.

Emperyalist devletler için Balkanlardan sürülen Müslüman ahali için Anadolu’da bir devlet kabul görmüş ki, tam Ortadoğu ve Asya geçişi üzerinde kontrol edilebilen geçiş ülkesi yani tampon bir ülke oluşması çok önceden karar verilmiştir... Rus devrimi ile tampon ülke kararının ne kadar “doğru bir karar” olduğunu zaman göstermiştir...

 

Osmanlı ve onu takip eden cumhuriyet sürecinde ülkemiz güçler dengesi içinde Rus ve emperyalist İngiltere ve daha sonra Amerika’da katılacağı bir denge üzerinde şekillenmiştir. Rusya'nın Sovyetler Birliği adını alması Rus geleneksel dış politikada etkisinin azaldığı anlamına gelmez…

 

Ekonomik olarak çökmüş, “hasta adam” konumunda hiçbir zaman çıkamamış, siyasi ve tarih birikimini ülke çıkarı için kullanmak yerine iktidarda kim varsa iktidardan gelen gücü kendi ve çevresini güçlenmesi olarak kullanan ne yazık ki bir siyasi anlayışa sahibiz…

 

Tarihte rol almış kişiler hakkında nefret söylemi geliştirmek ve tarihi sadece nefret söylemi geliştirmek için kullanıldığında paranın iki yüzü gibi nefret edilmesi istenilen kişinin sorgusuz, sualsiz savunucusunu da yaratılır. Nefret, karşısını doğurur ve kaçınılmaz olarak toplumda bir arada yaşama kültürünü ortadan kaldırıp, ileride çatışmayı geliştirecek ortamı yaratır.

 

“Tarih ile yüzleşmek” demek, ezilmiş, ötekileştirilmiş olanların haklarının iadesi ve onları yok sayma döneminde onların elinden alınanı onlara vermek ve pozitif ayrım yapılması demektir.

 

Tarih ile barışmayan haklar, iç ve düşman olarak gördüğü komşuları ile çatışmadan duramaz, çünkü tarihten ders çıkarmak yerine nefret söylemini besleyen sonuçlar çıkarır…  

 

Bugün ülkemizde hem ülkemizin kurucularına karşı geliştirilen nefret söylemi, onun karşılığı bugünkü iktidara karşı geliştirilen bir nefret söyleminin çatıştığına şahitlik etmekteyiz. Her iki tarafın medyasında günlük olarak gördüğümüz haber seçimleri ve kullanılan dil, aslında “ben senin ile bir arada yaşayamam, gücümü daha da geliştirip seni yok edeceğim” anlayışı söz konusudur… Otokrasi ile otokrat olmak isteyenlerin mücadelesi 100 yıllık cumhuriyet tarihimizde hep olmuştur, ülkemiz bir türlü demokrasi ve ötekileştirilmiş ile bir arada olduğu gerçeğini reddetmesi üzerine siyasetini belirlemiştir…

 

Nefret söylemi hep var olmuş, sadece nefret söyleminin derecesi zaman içinde ya çok çıkmış ya da mırıldanma şeklinde devam etmiştir.

 

Ülkemizin “kader”ini belirleyen nefret söylemi ve nefret söylemine temel olacak tarihten kaynak bulmaktadır…

 

Tarihe bakışımızı değiştirmediğimiz sürece ne yazık ki bizler ne bağımsız bir ülke olabiliriz, ne de özgün bir özgür bir ülke olabiliriz, taklit ve hep dışarıdan gelen direktifler ile iç siyaseti belirleyenlerin ülkesi olmaya devam edeceğiz…

 

İsmail Cem Özkan

 

Cinsel kimlik!

Cinsel kimlik!

 

İnsan cinselliğini bastıran bir hayvandır. Eğer insan cinselliğini özgür yaşasaydı kadın ve çocuk tecavüzleri olmazdı...

 

Herhangi bir insan eline güç geçirirse önce kendisinden güçsüz olanı istismar eder. O güç sayesinde, (güç toplum tarafından erkeğe verilir, erkek hep kadından, çocuktan güçlü olduğu bilinci işlenir) o işlenen bilinç ile eğitilen erkek kendisini güçsüz gördüğünde toplum tarafından güçsüz olarak sunulan güçsüzler karşısında kaba güç, cinsel güç nefret söylemi içinde kendisini tanımlar ve büyütür.

 

Erkek bastırılan cinsel dürtüsünü, toplumun ona armağan ettiği gelenek ve görenek, din ve etik kurallarının bütününü kafasından yeniden yaratır. Ve o yarattığı güç ile kadın ve çocukları aynı zamanda içine girebileceği tüm hayvanları cinsel birer cansız obje olarak görür ve onları taciz etmekten tecavüz etmeye kadar her yolu kendinde hak görür ve yapar.

 

Erkek tanrının olduğu yerde cinsellik erkeğe verilmiş bir ayrıcalıktır...

 

Erkek devlet anlayışında cinsellik aynı zamanda erkek tarafına pozitif ayrımcılık olarak sunulmuş ve diğer cinsleri erkeğe sunulmuş bir armağan olarak sunulur. Kurban giden bir ineğin durumu ne ise cinsel olarak armağan edilen kadın ve çocukların da durumu aynıdır. Bıçağı gören kurbanlık nasıl hisseder ve isyan ederse, kaçarsa cinsel obje ve armağan olarak görülenlerin isyanı da aynı düzlemde birbirine paralel hale gelir ve erkek acımadan ve toplumun desteği ile o cinayeti işler...

 

İnsanı diğer hayvanlardan ayıran en önemli özellik, cinselliğini doğal yaşamayan ve toplum tarafından öğretilen cinselliği yaşayan hayvandır...  Egemen olana verilen eğitim aynı zamanda kurban olana da kurban rolü öğrettirilir ve içselleştirilir. Kurban rolüne o kadar doğalmış gibi içselleştirir ki, sorgulamaz bile… Kapitalizmin gelişimi ile birlikte kadın hakları ve eşit iş e eşit ücret mücadelesi kadın ve çocuğun da erkekler gibi hakları olduğu gerçeği ile yüzleşmiştir insan.  Cinsel farklılıktan kaynaklanan sömürü düzeni bugün dahi bir çok alanda ve ülkede devam etmektedir.

 

Kadın cinayetleri doğalmış gibi kanıksattırılmaya çalışılıyor.

 

Ülkemizde kadın cinayetleri durdurulamıyorsa eğer, eğitilmiş cinsellik anlayışının doğal olmamasından kaynaklanıyor... Kadın cinayetlerinin artışı ile dinin iktidar mekanizmasına hakim olması arasında bir paralellik mevcuttur, çünkü din kadını ‘eşit değil, erkeğin parçasından üretilmiş bir hediye’ olarak sunan anlayışa hakimdir.

 

Batıda cinsel devrim, doğuda kafesten sokağa bakan kadın!

 

Cinsiyetin sorgulanması her zaman olmuştur ama kadın yakılması gereken bir cadı konumundan eşit bir insan olmasına doğru giden süreç; sermayenin sanayi için kullanılması, sanayinin içinde kadın emeğinin en ucuz emek olarak ortaya çıkması ile değişim başlamıştır.

 

Kadını siyasi hayattan ve çalışma hayatından uzak tutan “eşit işe farklı ücret” politikası kadının daha fazla sanayi içinde emekçi olarak konumlanmasını getirmiştir. Kadının ev ve aile içindeki konumu geleneksel olarak mutfak, tarla, erkeğin yatağını ısıtan olarak geliştirilmiş anlayışın yerini kapitalizm kadını üretim içinde en ucuz ve taciz ve tecavüze müsait bir dişli olarak görmesi ile birlikte değişmiştir. Kadının bu anlayışa karşı direnişi ve eşit işe eşit ücret, kadının seçme ve seçilme hakkının olması konusunda gelişen direniş ile kapitalizm istemeye istemeye kadının statüsü ve bakış açının değişiminde yolunu açmıştır. İstisna olarak kahramanlaştırılan kadının yerini cinsel kimliği ile kadın yeni toplum anlayışı içinde kendisine direnişler ve mücadeleler ile yer açmaktadır…

 

Cinsel devrimin batı toplumunda 68 isyanı ile başlaması tesadüfi değildir, çünkü batı da kadın erkek eşitsizliği vardır ve hala bir çok toplum içinde devam etmektedir... İnsan geçmişten gelen ataerkil yapısından kurtulamadığı sürece ne yazık ki kadın hep her ne kadar son yıllarda değer verilmiş gibi gösterilmiş olsa da erkek toplum içinde her an statüsü ne olursa olsun, eğitimi ne olursa olsun cinsel obje olarak tacize ve tecavüze uğrayabilir.

 

Kadın mücadelesine rağmen cinsel obje olarak halen reklam yüzü olarak kullanılmaktadır. Kadın üretici konumundan daha fazla tüketici yöne öne çıkarılmaktadır. Bu sayede geleneksel gelen erkek egemenliğinin farklı bir yönü ile kadın mücadelesi ile mücadele edilmekte ve kadını yine erkekten farklı bir konuma yerleştirilmektedir.

 

Son yıllarda yaşanan ekonomik kriz kadını daha güçsüz yapmış, işinden ekmeğinden ve özgürlüğünden olmamak için işyerinde işini riske sokacak her erkeğin tacizine mahsur kalmak da, iş yerini kaybetmemek için uğradığı tacizi ve tecavüzü saklamaktadır… Ekonomik kriz kadına, çocuğa taciz ve tecavüz oranını artıran bir yan etki olarak karşımıza çıkmakta ve kadını çalışa yaşamından uzaklaştıran bir neden olarak ortaya konmaktadır...

 

Cinsellik erkek için güç gösterisi olduğu sürece zayıf erkek nefret söylemi içinde kadına düşman olur, sevgisini bile düşmanlık ile gösterir... Son yıllarda ekrana gelen tüm filmler ve dizilerde sürekli kavga ve sürekli yüksek sesle konuşmak, argonun sıradan ve nefret söylemini besleyen olarak görülmez, doğal bir şeymiş gibi gösterilerek kadına taciz ve tecavüz yapan erkeği hoş gören bir konuma getirmiştir... Dayak sanki işkence değil de doğruyu arayan ve bulan erkeğin elinde bir hak olarak gösterilmektedir...

 

Kadın mücadelesi aynı zamanda bir insan hakkı mücadelesidir, ezilenler arasında cinsiyete dair olan eşitsizliğin ortadan kalkması ile kadın siyasi, sosyal hayatımızın içinde eşit bir şekilde yer alacaktır…

 

Kız çocuklarına verilen eğitim renkler ile başlar, eğer renkler ile çocuklar arasında cinsel ayrım yapılıyorsa, o çocuğa cinsel obje olarak gören bir anlayışında beslenmesi anlamındadır. Cinsel kimliğin çocuğa kazandırılması süreci ve cinsel tercihlerin oluşumu sürecinde verilmesi gereken eğitim erkek çocuk ve kız çocuğun ayrıştırması ile değil, birlikte birbirinin vücudunu tabu yapan anlayışın ortadan kaldırılması ile mümkün olacaktır. Eğer bir yerde tabu varsa, orada taciz ve tecavüz için bir ortam yaratacak koşullarında var olması anlamına gelir…

 

“Kadın da erkek gibi eşit haklara sahip bir insandır” anlayışı toplumlar kabul ettiği zaman evrenimizde insanlık tarihi daha farklı yazılmaya başlanacaktır…

 

Dini söylem içinde söylersek Lilith’in hakkı Lilith’e verilecektir!

 

İsmail Cem Özkan

 

Resmi tarih olması istenileni anlatır…

 Resmi tarih olması istenileni anlatır…

 

Resmi tarih devletlerin ihtiyaçlarını karşılamak için yazılmıştır, tarihte gerçekte ne olduğunun pek önemi yoktur, önemli olan resmi ihtiyaca cevap veren tarihin dehlizlerinde yer aldığına inanılan öykülerin yazılmasıdır, çünkü tarihi kökü olmayanın bugünü ve yarını olamaz... Tarih, bir eğitim aracıdır ve eğitim olmazsa zaten devlet olmaz! Eğitim sistemin ihtiyaç duyduğu insanı yetiştirmektir, ihtiyaca göre eğitim politikası değişebilir, dinamiktir bir anlamda. Kısaca resmi tarih olmazsa eğitim olmaz.

 

Her şehrin bir kurtuluş hikayesi vardır.

 

Terk edilmiş bir şehre ya da yerleşim yerine askerler giriyor ve oraya kendi ulusal bayrağını çekiyor. Bu durumda o şehir ya da yerleşim yeri kurtarılmış mı oluyor?

 

Kurtuluş/ kuruluş günleri bayramdır.

 

Yerel bayramlarda ulusal bayramlar gibidir, ait olma duygusu verir, düşmana karşı birlik ve güç göstergesidir.

 

“Bayrak olan yer bizimdir, o bayrak orada sallandığı sürece de bizim kalacaktır!”

 

Tüm kurtuluş bayramları / günleri askeri geçit gibidir, uygun adımlar ile bayraklar eşliğinde ulus olma duygusu bayrama katılanlara yaşattırılır, çünkü ulus ve parçası olmak gurur duyulması gerekendir. “Bizler bu ülkede ve bu bayrak altında yaşamak ayrıcalığını yaşadığımız için şanslıyız” duygusu her bireye verilmesi ve o bireyin de içselleştirmesi gereklidir, çünkü ulus devlet ancak ortak değerler ve duygular üzerine oturmalıdır…

 

Bize yıllardır bu öğütler kulağımıza, bilincimize her türlü araç kullanılarak verildi, çünkü bu ülkede farklı olmak, öteki olmak bir anlamda devlet için risktir ve o risk en alt düzeyde tutulmalıdır. Uygun olduğunda sistem krize girdiğinde (siyasi ve ekonomik olarak) o öteki, farklı olan düşman olarak gösterilir ve iç düşmana karşı milli birlik ve devletin bekası için mücadele edilmelidir. Her türlü insan hakkı askıya alınarak mücadele edilmesi meşrudur fikri her bireye ulaştırılır ve işlenir.

 

İzmir işgali…

 

İmparatorluktan cumhuriyete giden yolu açmıştır.

 

15 Mayıs 1919’da İzmir limanında başlayan Yunan işgali, 8 Eylül 1922 günü aynı limanda sona erecektir.

 

Ege bölgesinde yaşanan çatışmalar "imha" savaşı değildi. Savaşın stratejisi Yunan ordusunu bitirmek değildi, aksine işgal altında tuttuğu kesiminden çekip gitmesini sağlamaktı. O yüzden yaşanan çatışmanın zafere/sonuca giden sürecine “Takip Harekatı” adı verilmişti. Takip Harekatı'nın başarı ile sonuçlanması sayesinde İzmit bölgesinden İstanbul Boğazı'na, Balıkesir bölgesinden Çanakkale Boğazı'na kadar Türk ordusu için hayati önem taşıyan diğer stratejik hedeflerde İtilaf Devletlerinin işgalinden, olaysız olarak ve barış yoluyla kurtarılmıştır.

 

9 Eylül günü Türk askerleri "Takip Harekatı" ile İzmir’e geldi…

 

Yunan işgalinde ve sonrası öfke ve sevinç iç içe geçmiştir. Tarih kısa zamanda güç dengesini değiştirmiş, komşular birbirine düşman olmuşlar, çatışmalar ve yağmalar çok kültürlü şehrin dokusunu bozmuştu. Linç, nefret, özlem, bağımsız olma ve bir tarafa ait olma duygusu diğerinin yok edilmesi üzerine kurulmuştu. Halklar arasında kandan sınırlar çizilmişti, bir arada yaşama kültürü ve hoşgörü kalkmıştı…

 

Her hareket, her amaç semboller ile belirlenir olmuştu. Bayraktı en önemli sembol, bayrak direğe çekildiği an “hakim benim ve benim dediğim olur” demekti…

 

Bayrak çekildi bir Ermeni konağının balkonuna, saat kulesinin gölgesi düşüyordu denize...

 

Gün doğudan doğmuş, kule zamanı gösteriyordu. Akrep yelkovanı kovalıyordu...

 

Balkonda heyecan, aşağıda birikmiş halinde öfke, birazdan linç edilecek bir rahip siyah elbisesi içinde. Kan düşecek Arnavut kaldırımına, kan ile öfke zirveye çıkacak. Öfkenin sesi eşliğinde bayrak dalgalanıyordu...

 

Öfke dinmeyecek, zafer yangın ile taçlanacaktı, beklendi...

 

Beklendi Levanten mahallesinde yangın çıkacağı biliniyordu. Levantenleri koruyan gemilerin namlularının gölgesi Alsancak üzerine düşüyordu.

 

Namlunun gölgesinde başladı ilk ateş...

 

Kadıfelkale'de yangın baştan sona seyredildi, Karataş’ta yaşayanlar Varyanta gidip yangını izledi günlerce... Tıpkı şehir Antik Roma Tiyatrosu gibiydi, seyirciler oturmuş sahnede olanı izliyordu.

 

Sahne yanıyordu, arkasında körfez, körfezin üzerinde Fransız, İngiliz gemileri, marşlar çalıyordu...

 

Sahnede yangın, içinde insan ve diğer canlılar…

 

Kilise çanları çalıyordu, çaresiz, sonuçsuz.

 

Meltem alev topunu alıp öteki mahalleye taşıyordu, ağaçtan yapılmış evler, balkonlar, dar sokaklar alevin hızını artırıyordu...

 

Homeros sanki doğrulmuş Odysseia destanını yeniden yazıyordu...

 

Tarihçiler şahitti, tarih not alıyordu, resmi tarih hep yok sayacaktı alınan notları...

 

Balkona bayrak çekildikten günler sonra yangın aynı anda üç ayrı noktada başlamıştı, meltem Levanten şehrinin Nero'nu olmuştu...

 

Roma yanıyordu sanki, Roma çoktan yıkılmıştı ama İzmir yanıyordu...

 

Deniz yanar mı demeyin yandı! Yandı martı kanadı, yandı da düştü denize düşen bir Levanten, Ermeni, Rum gibi…

 

Yangın, külü savurdu insandan ve geçmişten kalanı...

 

İnsandan en son kalan bir çığlıktı, çığlığın üstü marşlar ve bayrak ile örtüldü, karanlığa gömüldü yaşanmışlıklar ve geçmiş...

 

Saat kulesinde yelkovan kovalıyordu bu sefer akrebi! Akrep çoktan zehrini boşaltmıştı...

 

Yangın, ulus devleti olmak için atılmış büyük bir adımdır, sermaye oluşturmak için kendi yerli sermayesini yaratmak için kullanılan bir araçtır, idam sehpaları siyasi muhalefetin yok edilmesi anlamına gelir...

 

Kısaca İzmir yeni bir rejimin ilanıdır...

 

Tek bayrak, tek lider, tek ülke!

 

Kapitalist olmak için sanayileşmek, sanayileşmek için devlet eli ile zengin yaratarak sermaye sahibi yerli, milli burjuva yaratmak... Hepsi bir yangının içinde gizliydi, açığa çıktı...

 

Yanan şehirden geriye kalan, küldür...

 

Külün içinde dün ve yangın anından kalan çığlıklar. Denize kurtulmak için atlayanlar ve denizin köpüğünün içinde kaybolanlar. Bir yanda zafer şarkıları söylenirken, öte yanda ağıtlar ve kaybolan geçmiş...

 

Kaybolan evler ve anılar…

 

Yangın düne dair ne varsa yaktı, rüzgar savurdu.

 

Yaşananları ne meltem rüzgarı dağıtır bu hüznü ne de poyraz...

 

Fırtınada çıksa sakinleşmez yüreklerdeki yangın...

 

Resmi tarih olması istenileni anlatır…

 

İsmail Cem Özkan