12 Kasım 2026 Perşembe

Devrim Tamamlandı, Eleştiri Yasaklandı!

Devrim Tamamlandı, Eleştiri Yasaklandı!

 

Hiçbir lider eleştirilemez değildir. Her lider, yapamadıklarıyla zaten eleştiri konusudur.

10 Kasım günü bu ülkenin kurucu babası öldü. Her ülkenin kurucu babaları vardır. Umarım bir gün kurucu anaların olduğu bir ülkede yaşarız ki bu sayede "baba" demekten kurtulurum!

10 Kasım günü bu ülkenin kurucu babası öldü. Elbette bir kesim tarafından yası tutulacak ya da onun bıraktığı miras üzerine neler ekledikleri konuşulacaktır. Her ölüm yeni bir başlangıçtır...

Beğenelim ya da beğenmeyelim, bu ülke kuruldu ve bugün de yaşamaktadır.

Yaşadığımız sorunların temelinde kuruluş süreci ve o süreçte tercih edilen yollar vardır.

Her ülkede devrim yapan kim olursa olsun, başlangıçta ilerici olması, onun hep ilerici konumda kalacağı anlamına gelmez. Kısa sürede muhafazakârlaşır; çünkü gerçekleştirdiğini geriye dönüşten korumak ve var olanı muhafaza etmek dürtüsüyle hareket eder. Hangi devrim olursa olsun, ilerici yönü kısa sürede muhafazakârlaşır. Bu muhafazakâr tutum ise zamanla gericileşir.

Mustafa Kemal, devrimi diye anılan uygulamaları korumak için İstiklal Mahkemelerini ortaya çıkarmış ve bugün dahi bu mahkemeler isim değiştirerek varlığını korumuştur. Her dönemin özel yetkili, dokunulmaz savcıları olmuştur...

Mustafa Kemal devrimi hâlâ korunmaya muhtaç ki kurumlar dağılmamış, ihtiyaca uygun isimler verilerek yeniden oluşturulmuştur...

Bugün ülkemizde hâlâ tartışılmaz hukuk kuralları mevcuttur. Tartışılmaz, eleştirilmez, değiştirilmesi dahi düşünülmez olan şeylerin hepsi din kavramı içinde vardır. Bir anlamda devlet, din kurumu gibi yeniden tanımlanmış ve kutsallık verilmiştir...

Bugün ülkemizde devlet kutsaldır...

Cumhuriyet, vatandaşlık hukukunda eşitlik iddiasıyla ortak bir Türk kimliği oluştururken, farklı etnik kimliklerin kamusal alanda tanınmasını büyük ölçüde sınırlamıştır. Sonuçta Mustafa Kemal devrimi, ulus yaratma ve ulus devleti içinde sınıfsız, homojen bir vatandaşlık üzerine kurulmuştur...

Kısaca, imparatorluktan alınmış olan ve son İttihat ve Terakki Partisi ile gerçekleştirilen Osmanlı devletinin olmazsa olmaz vatandaşları eritilmiş ve Lozan Antlaşması ile onlara "azınlık" ismi verilerek Türk devleti kurulmuştur. Azınlıklar dışında yer alanların hepsi Türktür! Ülkemiz yasaları içinde Süryaniler, Kürtler, Lazlar, Arnavutlar, Çerkesler... Aslında hepsi Türktür. Ancak elbette yasalardaki eşitlik, pratikteki uygulamalarla aynı değildir.

Örneğin, Türk nüfusu içinde azınlıkların sayısı Türklerle orantılı olmak zorundadır. Çerkesler, bu rakamı henüz kuruluş sürecinde olmalarına rağmen aştıkları için sürgün edilmiştir. Bu sayede oradaki Türk nüfusu korunur kılınmıştır. Ya da başka bir deyişle, onların (Çerkeslerin) aidiyet duygularını sıcak tutarak ayaklanmaları engellenmiştir... Çerkes Ethem olayı ile bağlantılıdır.

Sonuçta, Türk devleti içinde yaşayan her vatandaş Türktür; azınlıklar hariç!

İnanç açısından olaya bakarsak, kurulan devlet seküler Batı yaşamını tercih etmiştir. Osmanlı Devleti varken başlayan kadın mücadelesi ve sol çizgide gelişen, Avrupa'daki yaşama benzer bir hayatı savunanların oluşturduğu ilerici olarak kabul edilen seküler yaşam biçimi, yeni kurulan devletin de temelini ve tercihini ortaya koymuştur. Kısaca, yeni devlet yoktan var etmemiş, var olanları geliştirmiş ve bir devlet politikası hâline getirmiştir.

Bu bağlamda Alevilik, Osmanlı Devleti'nde de yok sayılmıştır. Aleviliğin yerine şehirli yaşamı ve yeniçeriler içinde Bektaşiliği ikame etmeye çalışan anlayış, yüzyıllardır Alevilerin üzerine kurulan baskıyı değiştirmemiştir. Osmanlı Devleti hilafet kavramını kullandığı için doğal olarak hilafet anlayışı içinde diğer mezhep ve dinlere karşı hoşgörüsünün sınırları vardır. Alevileri, doğu komşularımızdaki Şii inancıyla yakınlıklarından dolayı düşmana yardım eden potansiyel düşman olarak görmüş ve Selçuklu Devleti'nden aldığı anlayışı devam ettirmiştir. Aleviler, onlar için devletin birliğini bozacak potansiyel bir tehdittir...

Bu anlayış, hilafetin kaldırılması sonrasında oluşturulan Diyanet İşleri Başkanlığı ile devam etmiş ve Alevilerin inancı yok sayılmıştır. Kısaca, yeni devletin ötekileştirdiği, görmezden geldiği inançsal kesim Alevilerdir.

Türk devleti, her ne kadar 27 Mayıs darbesine kadar kendisini ırk üzerinden tanımlamamış olsa da ırksal bir duruşa sahiptir. Kürtleri, Aleviler gibi potansiyel düşman olarak görmüş ve devletini buna göre konumlandırmıştır. Türk devletinin kuruluşundan Atatürk'ün ölümüne kadar geçen süreçte birden fazla Kürt isyanı gerçekleşmiş, bu isyanlar zor kullanılarak bastırılmış, İstiklal Mahkemelerinin kurduğu darağaçlarında Kürtler asılmış, toplama kamplarında gözaltında tutulmuşlardır.

Laiklik, devletin din karşısında tarafsız olmasıdır; dinin devlet tarafından yönetilmesi değildir.

Bize bugün sunulan laiklik, bize özgüdür. Aleviler yok sayıldığı için onların inanç özgürlüğü, Tekkeler ve Zaviyeler Kanunu gereği yasaklanmış; Alevilerin yan yana gelip inançlarını yaşamaları ise polis baskınlarıyla sonuçlanmış ve bu ibadete katılanlar cezalandırılmıştır. Kısaca, şehirlerde yaşamayan Alevilerin bulundukları köylerde dahi yan yana gelip toplanmaları izlenmiş, uzaktan yanan mum ışıkları takip edilmiştir. O mum ışıkları bir Alevi köyünde yanıyorsa "Bunlar ayin yapıyor." denilerek baskınlar düzenlenmiştir.

O meşhur nefret söylemindeki "mum söndü" ifadesi, bu polis baskınlarına karşı cemaatin mumları üflemesi üzerine ortaya çıkmıştır. Nefret söylemi bugün dahi birçok kesim içinde canlıdır ve üretilmeye devam etmektedir...

Ülkemizde Batı anlamındaki tanımı gereği laiklik hiçbir zaman olmamıştır. Sadece seküler yaşamın devamını sağlamak ve kontrol altında tutmak için izin verilen dinlerin ve mezheplerin idari merkezinin devlet mekanizması içinde yer almasını sağlayan Diyanet İşleri Başkanlığı eliyle, kaldırılan hilafet kurumu varlığını korumuştur. Bugün dahi birçok fetva bu kurum tarafından verilmeye devam etmektedir.

Elbette her devrim başlangıçta ilerici özellikler gösterir. Ancak burjuva devrimleri, ileri tarafları kadar miras aldıkları devletin kurumlarını da beraberinde taşır. Yani muhafazakâr yönlerini de arzuladıkları hedefin içinde barındırırlar. Her devrim, kısa bir süre sonra devrimi yaptığını ve tamamladığını düşündüğü an muhafazakâr bir yapıya dönüşür ve gericileşir.

Çok partili yaşama geçişimiz, bir anlamda devrimin tamamlandığının ilanıdır. CHP içinden çıkan Demokrat Parti'nin iktidarı, aslında devrimin hedeflerine uygun, başlangıçta ilerici bir adımdır. Kısa süre içinde CHP'nin muhalefetine karşın kendisini güç zehirlenmesi içinde bulacak ve devletin kuruluşunda görünmez olarak algılanan Kürtlerle sıcak ilişkiye girecektir. Amerikan çıkarlarına uygun olmayan Sovyetler Birliği ile yeni anlaşmalara doğru adım atması, 27 Mayıs darbesinin zeminini oluşturacaktır.

27 Mayıs darbesi, Türkiye'nin iç siyasal ve askerî dengelerinin yanı sıra Soğuk Savaş'ın uluslararası güç ilişkilerinden bağımsız değerlendirilemez. Darbenin ardından kurulan yeni rejimin NATO ve ABD ile ilişkilerini koruması, Türkiye'deki askerî vesayet düzeninin Batı ittifakıyla uyumunu sürdürdüğünü göstermektedir. Kısaca, 27 Mayıs darbesi Amerikan çıkarlarını korumak için atılmış büyük bir adımdır. Devletin bekasından daha çok Amerikan çıkarları, darbenin yönünü ve zamanını belirlemiş; 27 Mayıs darbesi Türk milleti kavramını yasal bir statüye kavuşturmuştur. Kısaca darbe, aynı zamanda ulus devletin artık oturduğunun ilanıdır. Darbe sonrası tüm mahkeme kararları Türk milleti adına verilir olmuştur...

Her devlet kendi kurucu babasını anabilir, ona saygı duyabilir. Ancak bir lideri anmak başka, onun kurduğu düzeni tartışılmaz kabul etmek başkadır. Bir devrimin tarihsel önemini teslim etmek, onun bütün uygulamalarını ve mirasını kutsallaştırmayı gerektirmez. Çünkü hiçbir devrim, insanlığın ilerleme arayışının son noktası değildir.

Hiç yorum yok: